وب 5 آینده ی احتمالی اینترنت هست که تمرکزش روی دیسنترالایز کردن ( غیر متمرکز بودن) و اینه که به کاربران کنترل بیشتری بر روی داده ها و هویت شون بده. نکات مهمی که در باره وب 5 باید بدانیم شامل: تمرکز زدایی، مالکیت اطلاعات و بر مبنای بلاکچین بودن است.
وب 5 چیست؟
به این وب، وب فوق پیشرفته هم میگن که گفته میشه حتی شرایط عاطفی و همزیستی هم داره! البته این وب هنوز به تکامل نهایی نرسیده و باید کمی صبر کنیم تا مطمئن بشیم که دقیقا قراره چه چیزی به دنیا معرفی بشه.
2 ویژگی مهم این وب عبارت است از:
- کنترل هویتی
- امنیت بالا
تصور کنین تا چه اندازه جالبه که یک پلتفرم بتونه با انسان ارتباط برقرار کنه. طبیعیه که این وب میتونه دستیار مفید و پرکاربردی برای همه انسان ها باشه.
| نسخه وب | مزایا | معایب | نمونهها |
|---|---|---|---|
| وب ۱.۰ (وب فقط خواندنی) | بنیان اینترنت را گذاشت، دسترسی به اطلاعات را فراهم کرد | تعامل محدود کاربر، محتوای ایستا، سرعت اتصال پایین | وبسایتهای اولیه مانند Britannica Online، سرور وب CERN |
| وب ۲.۰ (وب مشارکتی) | محتوای تولید شده توسط کاربر، تعامل اجتماعی، محتوای پویا، ظهور رسانههای اجتماعی و ابزارهای همکاری آنلاین | نگرانیهای مربوط به حریم خصوصی، جمعآوری دادهها توسط شرکتهای بزرگ، احتمال اطلاعات نادرست و اتاقهای پژواک | فیسبوک، یوتیوب، ویکیپدیا، توییتر، انجمنهای آنلاین |
| وب ۳.۰ (وب معنایی) | تمرکز بر دادههای قابل خواندن توسط ماشین، به دنبال بازیابی بهتر اطلاعات و تجربه کاربری، ادغام هوش مصنوعی و فناوریهای معنایی | چالشهای فنی در پیادهسازی وب معنایی واقعی، احتمال افزایش کنترل شرکتهای بزرگ بر دادهها | پروژههای اولیه وب معنایی مانند Google Knowledge Graph، دستیارهای صوتی مانند Siri و Alexa |
| وب ۴.۰ (وب همزیستی) | هدف آن اتصال اینترنت اشیاء (IoT) با وب سنتی است، ایجاد یک تجربه غوطهورتر و به هم پیوسته | نگرانیهای امنیتی و حریم خصوصی با افزایش اتصال دستگاهها، احتمال شکاف دیجیتال در صورت نابرابر بودن دسترسی | خانههای هوشمند با لوازم متصل، فناوری پوشیدنی با ادغام دادههای بلادرنگ |
| وب ۵.۰ (وب هوش مصنوعی) | وب انسانمحور با رابطهای هوشمند با استفاده از هوش مصنوعی و درک عاطفی، تمرکز بر تمرکززدایی و مالکیت دادههای کاربر | بسیار تئوری با موانع فنی زیاد، نگرانیهای اخلاقی بالقوه با ادغام هوش مصنوعی پیشرفته | در حال حاضر به طور کامل محقق نشده است، اما مفاهیم شامل چتباتهای مبتنی بر هوش مصنوعی با پاسخهای عاطفی، تجربیات وب شخصیسازیشده بر اساس دادهها و ترجیحات کاربر است |
در این نوع وب به نیازهای انسانی اهمیت داده شده و بر اساس آن ها عمل میشه. خوندن فکر انسان موضوع دیگه ای هست که قابلیت تحقق داره. در این حالت تراشه ای در مغز انسان قرار میدن تا ارتباط میان سیستم و انسان هوشمندانه باشه.
می تونیم از اینترنت اشیاء بهره مند شده و همه لوازم رو به اینترنت متصل و کنترل کنیم. به صورت کلی میشه گفت در این وب، سیستم های کامپیوتری به دستیارهای رباتیک هوشمند تبدیل میشن.
وب 5 در دنیای گیمینگ هم تحولات عظیمی به وجود میاد. شما می تونین بازی رو تنها با فکرتون انجام بدین بدون این که نیاز به هیچ ابزار خاصی داشته باشین.
“من شخصا از پتانسیل فوق العاده ی وب 5 هیجان زده هستم. وب 5 نوید یک تغییر اساسی در نحوه تعاملات ما با اینترنت رو میده. طبق آنچه اعلام شده، باید منتظر یک تجربه ی واقعا کاربر محور باشیم.
چیزی که من رو هیجان زده میکنه، تمرکز زدایی این شبکه هست. تصور کنین که شما کنترل کامل اطلاعات خودتون دارین ( و نه شرکت ها) وب 5 قراره بر مبنای بلاک چین توسعه پیدا کنه.
مورد دیگه، اینه که وب 5 میتونه شکاف بین دنیای مجازی و واقعی رو پر کنه. تصور کنین دنیایی که ساعت هوشمند شما اطلاعات کاملی از وضعیت سلامتی شما رو به موبایلتون ارسال میکنه و این اطلاعات توسط هوش مصنوعی به صورت کامل تحلیل میشه و شما از خطرات احتمالی موجود آگاه میشین. “سعید محمدی – مدیر وبسایت کنزابروکر
دلایل نیاز به وب 5
جک دورسی در حین معرفی وب 5 و قبل از اون، مشکلات مربوط به وب 3 را مطرح کرده بود. چندین ساله که از وب 3 استفاده میشه و معمولا کاربران شبکه های غیرمتمرکز مثل کاربران بازارهای مالی به خوبی با اون آشنا هستن. به گفته جک دورسی، وب 3 کاملا امن نیست و مالکیت و مدیریت شفافی نداره. اون وب 3 رو نوعی نهاد متمرکز میدونه و اون رو به عنوان نهادی غیرمتمرکز قبول نمیکنه.
دلیل اصلی نیاز به وب 5 اینه که کاربران از غیرمتمرکز بودن اون و در نتیجه امن بودن همه کارهاشون مطمئن هستن. وب 5 به افراد اجازه میده هویت دیجیتال داشته و به صورت کامل همه امورات خود را مدیریت کنن. همچنین وب 5 زمینه های زیادی برای درآمد زایی هم در اختیار همه کاربران قرار میده.
نحوه فعالیت وب 5
در وب 5، نودهای غیر متمرکزی داریم که توزیع شده و همتا به همتا هستن. این نودها در حقیقت کاربران وب 5 محسوب میشن. شما می تونید نودها یا همان DWN رو روی کامپیوتر و یا دستگاه خودتون اجرا کنین. این موضوع باعث میشه بتونین همه امور از جمله اشتراک گذاری داده، اطلاعات، انتقال و شناسایی اونها رو به راحتی انجام بدین.
وقتی نودها میان کاربران توزیع میشه، پایگاه داده ای داریم که سرور مرکزی و یا مرجعی نداره. امکان دیگه ای که برای کاربران ایجاد میشه اینه که مشکلات شان در زمینه حریم خصوصی حل شده و به مواردی مثل گوگل، فیس بوک و غیره وابسته نیست.
هر کاربر خودش نودهای مربوط به خود را کنترل می کنه و در نتیجه تصمیم گیری در مورد عمومی و یا خصوصی بودن اون با خودش هست.
نکته مهم دیگه اینه که در وب 5 ما شاهد شناسه های غیر متمرکز و اعتبارنامه های قابل تایید هستیم. این شناسه ها توسط کاربران تولید شده و اجازه حفظ کامل هویت را به اون میدن. برای این که هویت کاملا ثابت شود از اعتبارنامه های مختلفی هم استفاده میشه. مفاهیم گفته شده در کنار هم باعث میشه کاربران به معنی واقعی بتونن مالک هویت خود باشن.
ویژگی های مهم وب 5
در خلال توضیحات داده شده، تا حدی با ویژگی های این وب آشنا شدین. اما خوبه به صورت مشخص هم درباره اون صحبت کنیم.
قبل از اون، به این نکته دقت کنین که وب 5 در حال توسعه و تکامل هست و بنابراین الان نمیشه به صورت قطعی در مورد اون صحبت کرد. با این حال وب 5 دو ویژگی مهم و برجسته داره که در ادامه می خونیم.
بر هویت خود کنترل دارید
همان طور که گفتیم، وب 5 ساختاری داره که کنترل هویت تون کاملا در دست خود شماست. به عبارت دیگه کنترل هویت در این وب، خود متمرکز هست. افراد مختلف می تونن اعتبارها، مجوزها و غیره رو در کیف پول مربوط به خود ذخیره کرده و از طریق اون به برنامه های مختلف دسترسی داشته باشن، بدون این که نیازی به ساختن اکانت وجود داشته باشه.
مالکیت داده ها کاملا امن است
مالکیت داده همیشه و برای همه کاربران مهم است. وب 5 به کاربران مالکیت واقعی و امن میده. به عنوان مثال، با ورود به سایت های مختلف و گرفتن داده ها و خدمات متفاوت، شما مجبور به ارائه اطلاعات تان نخواهید بود و همه امور به صورت شخصی سازی شده براتون انجام میشه.
آشنایی با مزایا و معایب وب 5
درسته که حالا به وب 5 دستری نداریم، اما تا حد زیادی با ویژگی های اصلی اون آشنا شدیم. این پلتفرم میتونه مزایای زیادی برای کاربرانش داشته باشه که در ادامه به مهم ترین اونها اشاره می کنیم.
- با استفاده از جنبه های هوش هیجانی این وب می تونین خلاقیت تون رو افزایش بدین.
- وب 5 به احساسات کاربران توجه می کنه و در کنار ویژگی های تجارت الکترونیک، میتونه تجربیات بهتری را برای همه کاربران رقم بزنه.
- کنترل کامل داده ها وهویت تان با خود شماست.
- با استفاده از بلاک چین، امنیت کاربران حفظ شده و رمزنگاری ها در بالاترین و امن ترین حالت ممکن میشه.
اما چه معایبی میشه برای وب 5 ذکر کرد؟
- کسی نمیدونه این پلتفرم قراره چطور اجرا بشه؟ پروژه اون چطور پیش میره؟
- آیا امکان اجرای اون در مقیاس بزرگ وجود داره؟
شباهت ها و تفاوت های وب 3 و وب 5
| شباهت | تفاوت |
| هر دو مبتنی بر بلاکچین هستن. | وب 3 تعامل ماشینی دارد در حالی که وب 5 احساسات کاربران را درک می کنه. |
| واسطه ندارن. | وب 5 بر خلاف وب 3 کاملا غیر متمرکز هست. |
| از هوش مصنوعی استفاده می کنن | با وب 5 نرم افزارها و پلتفرم ها ارتباط یکپارچه دارن. |
نکات مهم وب 5
تمرکز زدایی : بر خلاف وب 2 (که در این مقاله توضیح میدیم) وب 5 به دنبال یک شبکه P2P است که در اون کاربران برای ذخیره کردن اطلاعات خودشون به شرکت ها متکی نیستن.
مالکیت اطلاعات : وب 5 به مالیکت داده ها و اطلاعات توسط کاربر تاکید داره. شما اطلاعات خودتون را کنترل میکنین و تصمیم میگیرین چه کسی میتونه به اون دسترسی داشته باشه.
بر مبنای بلاک چین : وب 5 بر روی بلاکچین بنا شده است.
حالا جک دورسی به عنوان مدیر عامل سابق توئیتر، وب 5 را به دنیا معرفی کرده. این پلتفرم جالب میتونه با انسان ها ارتباط برقرار کرده و عواطف و هیجانات اونها رو در نظر بگیره. دو ویژگی مهم وب 5 کنترل هویتی و امنیت بالاست.
سخن پایانی
وب 5 میتونه تحولی در دنیای فناوری و در نتیجه زندگی بشر به وجود بیاره. البته باید دقت کنین که هنوز دقیقا مشخص نیست که این پروژه چطور پیش میره.
در این لحظه فاصله قابل توجهی تا زمان استفاده عمومی از وب 5 داریم و برای اظهار نظرهای بیشتر باید منتظر اجرای اون بمونیم. به هرحال وب 5 میتونه پیشرفت های زیادی را به زندگی انسان وارد کنه، به طوری که دستیاران هوشمند و حرفه ای زیادی در اختیار خواهیم داشت. البته ابتدا باید ببینیم که این پروژه در چه مقیاسی اجرا میشه.
