لیست ارز فیات _ بررسی مزایا و معایب

ارز فیات پولیه که پشتوانه فیزیکی نداشته و توسط دولت ایجاد و کنترل میشه و ارزش اون ناشی از اعتمادی هست که مردم به دولتی که اون رو صادر کرده، دارن.

ارز فیات چیست؟

ارز فیات توسط هیچ کالای فیزیکی مثل طلا یا نقره پشتیبانی نمیشه. در عوض، ارزش اون مبتنی بر این باوره که دولت اقتصاد پایداری رو حفظ میکنه و این پول به عنوان پرداخت برای کالاها و خدمات پذیرفته میشه. 

ارز فیات با ارزهای دارای پشتوانه کالا، مثل استاندارد طلا، بسیار متفاوته. استاندارد طلا به این معنیه که دولت موافقت کرده که ارز خودش رو با مقدار ثابتی طلا بازخرید کنه. این کار به ارز ارزش ذاتی میده، چون طلا یک کالای با ارزشه که برای اهداف مختلفی مثل جواهرات، تزئینات و ساخت و ساز مورد تقاضا هست.

پول فیات رایج ترین شکل ارز در جهان امروزه. نمونه هایی از ارزهای فیات شامل دلار آمریکا، یورو و ین ژاپن هست.

اکثریت قریب به اتفاق ارزهای کاغذی که الان استفاده میشن، ارزهای فیات هستن. پول فیات نسبت به ارزهای دارای پشتوانه طلا در برابر تورم آسیب پذیرتره، چون بانک های مرکزی میتونن هر چقدر که بخوان پول چاپ کنن.

“پول لازمه هر تراکنش مالیه و یک نمایش پذیرفته شده جمعی از ارزش در کل جهان هست. در دوره های اولیه تمدن، جوامع پول رو در دام هایی مثل گاو، بز و شتر تعریف می کردن. سپس، قبل از اینکه جای خودش رو به شکل آشناتر ضرب سکه های فلزی گرانبها بده، همه چیز، از صدف های کاوری گرفته تا نمک، به عنوان نوعی پول  استفاده میشد.” 

شیرین سعیدی _کارشناسان تولید محتوا کنزا بروکر 

لیست ارز های فیات شامل: 

•  دلار آمریکا
•  یورو
•  پوند
•  ین ژاپن
•  یوان چین
•  ریال ایران
•  دلار کانادا
•  فرانک سوئیس
•  درهم امارات
•  ریال عمان
•  روپیه هند

نحوه عملکرد ارز فیات چگونه است؟

دولت پول چاپ می کنه و در گردش می گذاره؛ مردم از این پول برای خرید کالا و خدمات استفاده میکنن. 

کسب و کارها پول رو قبول میکنن، چون میدونن که میشه از اون برای پرداخت مالیات و هزینه های دیگه خودشون استفاده کنن. 

دولت میتونه با چاپ پول کم و بیش، ارزش ارز فیات رو کنترل کنه. اگه دولت بیش از حد پول چاپ کنه، ارزش پول کم میشه (تورم). اگه دولت خیلی کم پول چاپ کنه، ارزش پول بیشتر میشه (کاهش تورم).

بیشتر بخوانید : ارز دیجیتال چیست؟

مزایا و معایب ارز فیات

ارز فیات نسبت به ارزهای دارای پشتوانه کالا، مثل طلا یا نقره مزایای زیادی داره. ارز فیات برای استفاده و حمل و نقل راحت تر و همچنین انعطاف پذیرتر هست. دولت‌ها میتونن از پول فیات برای تحریک اقتصاد یا کاهش تورم استفاده کنن. 

با این حال، ارز فیات معایبی هم داره. یکی از معایب اینه که پول فیات در برابر تورم آسیب پذیرتر هست. اگه دولت بیش از حد پول چاپ کنه، ارزش پول میتونه به سرعت کم بشه. یکی دیگه از معایب اینه که ارز فیات رو میشه راحت تر از ارزهای دارای پشتوانه کالا جعل کرد.

قبل از ارز فیات، دولت ها پولی رو منتشر می کردن که پشتوانه اون کالاهای فیزیکی مثل طلا یا نقره بود. دلیل این کار این بود که مردم همیشه میتونن پول خودشون رو با مقدار مشخصی از کالا مبادله کنن. 

مثال زیر یک مقایسه ساده برای کمک به درک ارز فیات هست. 

تصور کنین که شما و دوستانتون یک بازی می کنین که در اون از تکه های کاغذ به عنوان پول استفاده می کنین. همه شما قبول دارین که هر تکه کاغذ یک دلار ارزش داره. از آنجا که همه شما در این مورد موافق هستین، می تونین از تکه های کاغذ برای خرید و فروش چیزهایی به یکدیگه استفاده کنین.

با این حال، خود تکه های کاغذ ارزش ذاتی ندارن. اگه سعی کنین از اونها برای خرید چیزی از شخصی خارج از بازی خودتون استفاده کنین، آنها بی ارزش میشن. 

ارز فیات هم به همین صورت عمل می کنه!

ارتباط ارز فیات با تورم

ارز فیات توسط هیچ کالای فیزیکی مثل طلا یا نقره پشتیبانی نمیشه، یعنی در برابر تورم و ابر تورم آسیب پذیر هست.

تورم افزایش عمومی قیمت ها و کاهش قدرت خرید پول هست. ابر تورم دوره ای با تورم بسیار بالا هست.

پول فیات در برابر تورم فوق العاده آسیب پذیره، چون دولت میتونه به میل خودش پول بیشتری چاپ کنه. اگه دولت بیش از حد پول چاپ کنه، ارزش ارز کم میشه. 

نحوه عملکرد تورم با مثال:

تصور کنین که تنها 10 سیب در جهان وجود داره و هر کسی یک دلار داره. قیمت هر سیب ۱ دلار هست.

حالا تصور کنین که دولت 100 دلار بیشتر چاپ کنه. هنوز فقط 10 سیب وجود داره، اما حالا 110 دلار وجود داره. یعنی این که هر سیب حالا 11 دلار قیمت داره.

این یک مثال ساده هست، اما نشون میده که چطور تورم میتونه ارزش پول فیات رو کم کنه. 

ابر تورم شکل شدیدتری از تورم هست. با افزایش سریع و غیرقابل کنترل قیمت مشخص میشه. ابر تورم میتونه ناشی از عوامل متعددی مثل جنگ، بی ثباتی سیاسی و سوء مدیریت اقتصادی باشه.

در برخی موارد ابر تورم، نرخ تورم میتونه در یک روز دو برابر بشه. این یعنی ارزش پول فیات میتونه خیلی سریع بی ارزش بشه. 

چند نمونه از کشورهایی که تورم فوق العاده را تجربه کردن عبارتند از: آلمان (در دهه 1920)، مجارستان (در دهه 1940) و زیمبابوه (در دهه 2000)

عوامل از دست رفتن اعتماد مردم به یک ارز فیات

1. تورم بالا: اگه ارزش پول به سرعت در حال کاهش باشه، مردم کمتر اون رو به عنوان پرداخت قبول میکنن. 

2. بی ثباتی اقتصادی: اگه وضعیت اقتصادی ضعیف باشه، مردم ممکنه اعتماد خودشون رو به توانایی دولت برای مدیریت ارز از دست بدن. 

3. بی‌ثباتی سیاسی: اگه دولت بی‌ثبات یا فاسد باشه، ممکنه مردم اعتمادشون رو به ارز از دست بدن. 

اگه مردم اعتماد خودشون رو به یک ارز از دست بدن، میتونه به یک مارپیچ ابر تورمی منجر بشه. این زمانیه که ارزش پول آنقدر سریع کم میشه که مردم به طور کلی از اون استفاده نمی کنن. ابر تورم میتونه عواقب مخربی برای اقتصاد و پس انداز مردم داشته باشه.

دولت ها می تونن اقداماتی رو برای جلوگیری از تورم فوق العاده انجام بدن، اما توجه به این نکته مهمه که هیچ تضمینی وجود نداره که دولت بتونه از اون جلوگیری کنه.

روش های محافظت دولت از ارزش پول در برابر تورم

حفظ سطح تورم در حد پایین: دولت ها میتونن از سیاست های پولی برای پایین نگه داشتن تورم استفاده کنن. این مهمه، چون تورم بالا میتونه باعث تورم شدید بشه.

مدیریت درست پول: دولت ها باید مراقب میزان چاپ پول خودشون باشن. اگه پول زیادی چاپ کنن، میتونه باعث تورم بشه.

حفظ یک اقتصاد با ثبات: دولت ها باید یک محیط اقتصادی ایجاد کنن که برای رشد کسب و کار و سرمایه گذاری مناسب باشه. این کار به تقویت ارز و جلوگیری از تورم کمک میکنه. 

با انجام این اقدامات، دولت ها میتونن به حفظ ارزش پول خود و جلوگیری از تورم فوق العاده کمک کنن. 

فیات پول چگونه می تواند ثبات اقتصادی ایجاد کند؟

پول فیات میتونه تا حدی ثبات اقتصادی ایجاد کنه. مثلاً بانک‌های مرکزی میتونن از پول فیات برای تعدیل عرضه پول به منظور تحریک اقتصاد در دوران رکود یا کاهش قدرت اقتصاد در یک دوره تورمی استفاده کنن. 

با این حال، برخی از خطرات مرتبط با پول فیات هم وجود داره. به عنوان مثال، اگه یک دولت پول زیادی چاپ کنه، میتونه باعث تورم شدید بشه که افزایش سریع و غیرقابل کنترل قیمت ها هست.

در اوایل دهه 2000، کشور آفریقایی زیمبابوه به خاطر چاپ بیش از حد پول توسط بانک مرکزی دچار تورم شدید شد. در نتیجه، ارزش دلار زیمبابوه به شدت کاهش یافت و قیمت ها به سرعت افزایش پیدا کرد. در اوج بحران، دولت مجبور به انتشار اسکناس 100 تریلیون دلاری زیمبابوه شد. در نهایت، ارزهای خارجی بیشتر از دلار زیمبابوه استفاده شد. 

چرا اقتصادهای مدرن از پول فیات حمایت می کنند؟

قبل از قرن بیستم، بیشتر کشورها از استاندارد طلا یا ارز دیگهای با پشتوانه کالا استفاده می کردن. یعنی ارزش پول به ارزش یک کالای فیزیکی مثل طلا یا نقره گره خورده. 

با این حال، با رشد تجارت و امور مالی بین‌المللی، عرضه محدود طلا نمی‌تونست با تقاضای فزاینده پول مقابله کنه. این کار باعث اختلال در بازارها و تجارت جهانی شد.

از طرف دیگه، پول فیات توسط هیچ کالای فیزیکی پشتیبانی نمیشه. در عوض، ارزش اون ناشی از اعتمادی هست که مردم به دولتی که اون رو صادر کرده دارن. 

مقایسه ارز فیات با ارزهای دارای پشتوانه کالا

انعطاف پذیری: دولت ها برای مدیریت پول خود و تعیین سیاست های پولی انعطاف بیشتری دارن.

ثبات: پول فیات میتونه با کاهش نوسانات نرخ ارز به ثبات بازارهای جهانی کمک کنه.

بانکداری ذخیره کسری: پول فیات امکان بانکداری ذخیره کسری رو فراهم میکنه که به بانک های تجاری اجازه میده تا مقدار پول موجود رو برای پاسخگویی به تقاضای وام گیرندگان ضرب کنن، این کار میتونه به رشد اقتصادی کمک کنه.

تورم: پول فیات نسبت به ارزهای دارای پشتوانه کالا در برابر تورم آسیب پذیرتر هست، چون دولت ها میتونن پول بیشتری رو به میل خودشون چاپ کنن.

نوسانات نرخ ارز: ارزهای فیات همچنان در معرض نوسانات نرخ مبادله هستن، اما میزان ریسک پذیری اون نسبت به ارزهای دارای پشتوانه کالا کمتره. 

جایگزین های پول فیات

1. طلا و نقره: از طلا و نقره قرن ها به عنوان پول استفاده میشه. آنها کالاهای ارزشمند کمیاب و بادوام هستن. با این حال، استفاده از طلا و نقره برای خریدهای روزمره چندان راحت نیست.

2. رمزارزها: رمزارزها، توکن‌های دیجیتال یا مجازی هستن که از رمزنگاری برای ایمن کردن تراکنش‌های خود و کنترل ایجاد واحدهای جدید استفاده می‌کنن.

رمزارزها غیرمتمرکز هستن، به این معنی که تحت کنترل دولت یا مؤسسه مالی نیستن. با این حال، ارزهای دیجیتال هنوز نسبتاً جدید و در نوسان بوده و به طور گسترده ای به عنوان وسیله پرداخت پذیرفته نشدن. 

بیشتر بخوانید : استیبل کوین چیست؟

3. مبادله: مبادله مستقیم کالا و خدمات بدون استفاده از پول هست. مبادله میتونه زمان بر و دشوار باشه، اما میتونه در شرایطی که پول فیات در دسترس یا پذیرفته نشده، مفید باشه.

4. ارزهای جامعه: ارزهای جامعه، ارزهای محلی هستن که توسط یک جامعه خاص صادر و استفاده میشن. ارزهای جامعه رو میشه برای ارتقای توسعه اقتصادی محلی و ایجاد انسجام جامعه استفاده کرد. 

5. فلزات گرانبها: فلزات گرانبها مثل پلاتین و پالادیوم هم میتونن به عنوان پول استفاده بشن. با این حال، فلزات گرانبها به اندازه طلا و نقره پذیرفته نشدن. 

توجه به این نکته، ضروریه که بدونیم همه این جایگزین ها برای پول فیات مزایا و معایب خاص خودش رو داره. پول فیات پذیرفته‌ شده‌ ترین شکل ارز در جهانه، اما در عین حال آسیب‌ پذیرترین ارز در برابر تورم هست. ارزهای دیجیتال غیرمتمرکز و ایمن هستن، اما در عین حال بی ثبات بوده و به طور گسترده پذیرفته نمیشن. طلا و نقره ارزشمند و بادوام هستن، اما استفاده از آنها برای خریدهای روزمره چندان راحت نیست.