الگوی فنجان و دسته (cup and handle analysis pattern) یک الگوی تحلیل تکنیکاله و زمانی رخ میده که قیمت یک دارایی شبیه یک U با یک خط افقی باشه. معمولاً مثل یک فنجان به سمت پایین حرکت میکنه. این یک الگو از انواع الگوهای ادامه دهنده یا ادامه دار صعودی هست و به این معنیه که بعد تکمیل الگو همچنان افزایش قیمت وجود داره.
الگوی فنجان و دسته چیست؟
الگوی فنجان و دسته یک الگوی صعودیه؛ یعنی بعد اتمام الگو، احتمال افزایش قیمت سهام وجود داره. این الگو، بر خلاف الگوی پترن یک دو سه عمل میکنه. در الگوی پترن 1 – 2- 3 ، قیمت تغییر مسیر میده.
شکل گیری طرح فنجان و دسته ممکنه هفته ها یا ماه ها طول بکشه. معامله گران از این شاخص برای پیدا کردن فرصت هایی برای خرید اوراق بهادار با انتظار افزایش قیمتشون استفاده می کنن.
در حالی که الگوی فنجان و دسته میتونه به عنوان یک شاخص مفید باشه، هیچ تضمینی برای افزایش قیمت سهام وجود نداره. برای مدیریت ریسکتون از استاپ ضرر (stop loss) استفاده کنین.
الگوهای نموداری مثل مثلث، مستطیل، الگوی سر و شانه یا همین مورد الگوی فنجان و دسته یک روش بصری برای تجارت و تحلیل اوضاع بازار برای چینش استراتژی هستن. الگوی فنجان و دسته که گاهی اوقات به عنوان الگوی جام با دسته (بیشتر در انگلیسی ازش استفاده می کنن و در فارسی به فنجان و دسته مشهوره) هم شناخته میشه، برای اولین بار توسط کارگزار بورس ویلیام اونیل در سال 1988 شناسایی شد.
“معاملات موفق با استفاده از الگوی چارت فنجان و دسته به شناسایی صحیح الگو، خرید دارایی در نقطه ورود منطقی، تعیین حد ضرر برای مدیریت ریسک و رسیدن به هدف قیمت برای خروج از یک معامله سودآور نیاز دارن.”
شیرین سعیدی- کارشناس تولید محتوای کنزا بروکر
کارایی الگوی فنجان و دسته
الگوی فنجان و دسته وقتی مفیده که قیمت یک دارایی رو به کاهشه و به دنبالش یک دوره تثبیت قیمت میاد. بعد قیمت ها به اندازه ای تقریباً برابر با کاهش قبلی، بیشتر میشه. این یک شکل U یا “فنجان” در “الگوی فنجان و دسته” تشکیل میده و دوباره قیمت شروع به حرکت می کنه؛ این حرکت ممکنه کمتر هم باشه. این حرکت دسته رو به وجود میاره.
نکته مهم
اندازه دسته باید کوچکتر از فنجان باشه. یعنی قیمت دارایی که برای شکل دادن به دسته پایینتره، نباید به سطح نیمه پایینی فنجان کاهش داشته باشه. در حالت ایده آل، قیمت باید در یک سوم بالای ارتفاع فنجان باقی بمونه.
بازه های زمانی مخصوص این الگو
این الگو میتونه هم در بازه های زمانی کوچک مثل نمودار یک دقیقه ای و هم در بازه های زمانی بزرگتر مثل نمودارهای روزانه، هفتگی و ماهانه رخ بده.
نمودار فنجان و دسته معمولاً نشون دهنده یک الگوی ادامه دار صعودی هست. یک الگوی ادامه دار در طول یک روند صعودی رخ میده. قیمت بیشتر بشه، یک فنجان و دسته شکل می گیره و بعد به افزایش خودش ادامه میده.
در برخی موارد، وقتی که قیمت در یک روند نزولی بلند مدت قرار داره، این الگو ممکنه نشون دهنده یک جریان معکوس باشه. بعد یک فنجان و دسته تشکیل میده که روند رو معکوس شده و قیمت شروع به افزایش میکنه.
معامله با تحلیل الگوی فنجان و دسته چگونه است؟
شکستن (break out) فنجان و دسته
شما یک الگوی فنجان و دسته رو پیش رو دارین، اما قبل از اینکه وارد معامله بشین، باید منتظر بمونید تا دسته به طور کامل شکل بگیره. دسته اغلب به شکل یک کانال جانبی یا نزولی یا یک الگوی مثلثی هست. وقتی که قیمت از دسته خارج میشه، الگو کامل در نظر گرفته میشه و انتظار داریم قیمت بالا بره.
بنابراین اگه برای شما سواله که چه زمانی برای فروش مناسبه؟ پاسخ شما در نمودار قرار گرفته. بهترین زمان برای خرید وقتیه که قیمت دارایی بالا میره و از سطوح قیمتی که قبلا در بالای سمت راست فنجان دیده میشه، بیشتر میره.
علاوه بر سطوح قیمت، برخی از معامله گران قبل از ورود به معامله، بعد الگوی فنجان و دسته به حجم معاملات در دارایی هم نگاه میکنن. حجم بالاتر نشون میده که سرمایه گذاران بیشتری اون دارایی رو خریدن و تقاضای بالاتر میتونه باعث قیمتهای بیشتر در آینده نزدیک بشه.
هشدار! همه ما انتظار داریم که قیمت بعد تشکیل یافتن الگوی فنجان و دسته بیشتر بشه، اما برای این انتظار هیچ تضمینی وجود نداره. امکان داره قیمت کمی بالا بره و بعد کم بشه. میتونه به طرفین حرکت کنه یا بلافاصله بعد ورود، کاهش ناگهانی داشته باشه. در این موقعیت برای مدیریت ریسکش به یک توقف ضرر نیاز دارین.
محافظت از معامله خود با یک توقف ضرر (stop loss)
یک دستور توقف ضرر یک تریدر رو از معامله خارج می کنه؛ یعنی اگه بعد معامله قیمت بیشتر نشد و برعکس، کمتر هم بشه و چرخه الگو به هم بخوره، توقف ضرر از ریسک بیشتر تریدر جلوگیری میکنه.
از اونجایی که دسته باید در نیمه بالایی فنجان قرار بگیره، یک استاپ لاس به درستی قرار داده شده نباید به نیمه پایینی شکل گیری فنجان ختم بشه. به عنوان مثال، فرض کنین یک فنجان بین 50 تا 49.50 دلار باشه. استاپ ضرر باید بالاتر از 49.75 دلار باشه، چون این نیمه راه فنجانه.
توجه! اگه استاپ ضرر کمتر از نیمه راه فنجانه، معامله نکنین. در حالت ایده آل، باید در یک سوم بالای الگوی فنجان باشه.
با قرار دادن دسته و توقف ضرر در موقعیت نیمه بالایی فنجان، استاپ ضرر به نقطه ورود نزدیکتر میشه که به بهتر شدن نسبت ریسک به پاداش معامله کمک می کنه. استاپ ضرر نشون دهنده بخش ریسک معامله هست، در حالی که هدف نشون دادن بخش پاداش هست.
انتخاب قیمت هدف یا خروج سودآور
محدوده هدف فنجان و دسته
ارتفاع فنجان هرچی باشه، اون رو به نقطه شکست دسته اضافه کنین. این رقم هدف قیمته. برای مثال، اگه فنجان بین 100 تا 99 دلار باشه و نقطه شکست 100 دلار باشه، هدف 101 دلار هست.
با اندازه گیری ارتفاع دسته و اضافه کردنش به بالای سطح مقاومت در سمت راست بالای فنجان، میشه به یک قیمت محافظه کارانه رسید. از ارتفاع کمتر استفاده کنین و اون رو به نقطه شکست برای یک هدف محافظه کارانه اضافه کنین. شما می تونین از ارتفاع بزرگتر برای یک هدف تهاجمی استفاده کنین.
ممکنه برای خارج شدن از موقعیتی که نزدیک به هدف حرکت میکنه اما دوباره شروع به سقوط میکنه، از یک توقف تلفات انتهایی استفاده بشه.
اگه در معاملات روزانه هستین و تا پایان روز به هدف خودتون نرسیدین، موقعیت رو قبل از بسته شدن بازار در روز دوباره تحلیل کنین.
V-bottom در فنجان و دسته چیست؟
به طور سنتی، فنجان یک مکث یا دوره تثبیت در انتهای فنجان داره، جایی که قیمت به طرفین حرکت می کنه یا یک ته گرد رو تشکیل میده. این نشون میده که قیمت در یک سطح به ثبات رسیده و نمیتونه ازش پایین تر بیاد. این کار به بهبود شانس افزایش قیمت بعد شکست کمک می کنه.
یک V-bottom، که در اون قیمت کم شده و بعد به شدت بالا رفته، ممکنه یک فنجان رو تشکیل بده. برخی از معامله گران این نوع فنجان ها رو دوست دارن، در حالی که برخی دیگه ازش دوری می کنن. افرادی هستن که V-bottom رو یک روند معکوس شدید از روند نزولی میدونن و این نشون میده خریداران به شدت در سمت راست الگو قدم گذاشتن.
نظریات مختلف درباره V-bottom
مخالفان V-bottom استدلال می کنن که قیمت ها قبل از کاهش ثابت نمیشن و معتقدن قیمت ممکنه برای آزمایش اون سطح کم بشه. اما در نهایت، اگه قیمت بالاتر از دسته شکسته بشه، حرکت صعودی رو نشون میده.
اگه روند صعودی باشه و فنجان و دسته در وسط همون روند شکل بگیره، سیگنال خرید مزیت بیشتری از روند کلی داره. در این مورد، به دنبال یک موج قوی باشین که به سمت فنجان و دسته میره. برای تأیید بیشتر، به دنبال ته فنجان باشین تا با سطح حمایت طولانی مدت، مثل خط روند رو به افزایش یا میانگین متحرک هماهنگ بشه.
اگه فنجان و دسته بعد یک روند نزولی تشکیل بشه، میتونه نشونه معکوس شدن روند باشه. برای شانس بهتر، الگو که باعث معکوس شدن واقعی میشه، به دنبال امواج قیمت نزولی باشین که به سمت فنجان حرکت کرده و دسته رفته رفته کوچکتر میشه. امواج کوچک تر و پایین تر که به سمت فنجان و دسته میرن، نشون میدن فروش کم میشه، که در صورت شکسته شدن قیمت در بالای دسته، احتمال حرکت صعودی رو بهتر میکنه.
الگوی فنجان و دسته نزولی یا برعکس چیست؟
یکی دیگه از شاخص های تحلیل تکنیکال مرتبط که باید در نظر داشت، الگوی فنجان و دسته برعکس هست. برخی معاملهگران اون رو الگو پیشگوی روند نزولی قیمت دارایی میدونن که به شناسایی فرصتهای فروش کمک میکنه. در نمودارها مثل یک فنجان وارونه به نظر میرسه که قیمت یک دارایی در یک مسیر نزولی در حال حرکت به سمت بالا، حالت ثبات و سپس حرکت دوباره به سمت پایین هست.
بسیاری از همون قوانین عمومی، مثل دسته که نباید از فنجان بزرگ باشه همچنان اعمال میشه. انتظار میره که قیمت دارایی بعد تکمیل شکل گیری الگو، کمتر بشه.
ویژگی های تکنیکی این الگو چیست؟
الگوی فنجان ویژگیهای خاصی داره که برای تشخیصش میتونه مفید باشه:
- نقطه شروع کاهش قیمت
در ابتدای الگو، قیمتها به شدت کم میشن و ممکنه به نقطهای برسن که کمترین ارزش خودشون رو نشان میدن. - شیب متعادل در افزایش قیمت
بعد از نقطه کمینه، قیمتها تغییر جهت داده و شروع به افزایش به نسبت متعادل میکنن. این تغییر جهت نشون دهنده احتمال تغییر مثبت در رفتار قیمتی هست. - اندازه متوسط الگو
یک الگوی فنجان معمولاً اندازه متوسطی داره که بین حالتهای بزرگتر و کوچکتر قرار میگیره. این ویژگی به عنوان یک نشانه مهم در تشخیص الگوی فنجان محسوب میشه.
استفاده از الگوی فنجان در بازارهای مالی
الگوی فنجان یکی از الگوهای پرکاربرد در تحلیل تکنیکاله که در بازارهای مالی مختلف مثل بورس، فارکس و ارزهای دیجیتال به کار میره. با این حال، نکتهای که اهمیت داره، اینه که معاملهگران نباید تنها بر اساس دیدن الگوی فنجان تصمیم به خرید یا فروش بگیرن.
رعایت سایر فاکتورها
برای دقت بیشتر در تصمیمگیری، معاملهگران باید به فاکتورهای دیگه هم توجه کنن. بهتره معاملهگران از اندیکاتورهای مختلف تحلیل تکنیکال استفاده کنن تا تصویر کاملتری از وضعیت بازار داشته باشن. همچنین، تحلیل فاندامنتال فارکس مثل شرایط اقتصادی و سیاسی هم بر تصمیمگیری تأثیر دارن
ماهیت و شرایط به وجود آمدن فنجان و دسته چیست؟
در صورت افزایش حجم فروش، نمودار قیمت یک مسیر نزولی رو طی می کنه و در نهایت به یک نقطه حمایت می رسه. با رسیدن قیمت سهم به حداقل آستانه، فرصتی برای معامله گران به وجود میاد تا در معاملات شرکت کنن.
پس از یک دوره مشخص که با افزایش فعالیت های خرید مشخص شده، قیمت سهم در مسیر صعودی قرار می گیره. از طریق این تغییرات پویا در قیمت سهم، شکل گیری یک فنجان آشکار میشه.
دلایل تشکیل یک الگوی فنجان و دسته چیست؟
در مواردی که حجم فروش بالا میره، یک تغییر رو به پایین در نمودار قیمت رخ میده که در نهایت در یک مقطع حمایتی همگرا میشه. با رسیدن قیمت سهام به پایین ترین سطح خودش، فرصت خرید مطلوبی برای معامله گران محقق میشه.
پس از افزایش تلاشهای خرید، مسیر قیمت سهام یک چرخش صعودی به خودش میگیره. این تغییرات در روند قیمت ها با ظهور یک الگوی فنجانی شکل به اوج خودش میرسه.
سخن پایانی
در تحلیل تکنیکال، الگوهای مختلفی وجود دارن که تا حدی میتونن کمک کنن تا رفتار قیمتی داراییها در آینده پیشبینی بشه. یکی از این الگوها، الگوی فنجان هست. الگوی فنجان به شکلیه که مثل یک فنجان دیده میشه که براساس اون نامگذاری شده. این الگو معمولاً در زمانی شکل میگیره که قیمتها ابتدا به شدت کم شده و بعد در حالتی متعادل به تدریج شروع به افزایش میکنن.
اگه در یک بازار مالی بزرگ مثل فارکس یا بورس فعالیت می کنین، استفاده از این الگو قطعا میتونه برای شما مفید باشه.
