تعریف نرخ بهره و تاثیر آن در فارکس

نرخ بهره (Interest Rate) درصد کارمزد وام تو یک کشوره که توسط بانک مرکزی اون کشور تعیین میشه. نرخ بهره مبلغیه که فرد وام گیرنده در ازای دریافت وام به عنوان کارمزد باید اون رو به بانک پرداخت کنه. همچنین نرخ بهره برابر با مقدار سودیه که به ازای سرمایه گذاری تو بانک ها به سرمایه گذاران پرداخت میشه. مثلا وقتی که کارمزد پرداخت وام یک بانک 10 درصد باشه، یعنی نرخ بهره 10 درصد هست.

نرخ بهره چیست؟

نرخ بهره یک کشور (نرخ بهره بین بانکی) مقدار تعیین شده ای هست که بانک های تجاری از یکدیگر وام می گیرن و یا بانک های تجاری ممکنه از بانک مرکزی وام بگیرن.

مهمترین نرخ بهره توسط بانک مرکزی تعیین میشه که بر نرخ های بهره دیگه تو یک اقتصاد تأثیر میگذاره. بانک‌ مرکزی اقتصادهای بزرگی مثل ایالات متحده، بریتانیا و چین بر نرخ‌ بهره کشورهای در حال توسعه تأثیر دارن. 

از آنجایی که نرخ‌های بهره در هزینه‌ها نقش اصلی ایفا میکنه، بانک‌های مرکزی از اون برای تأثیرگذاری بر کل اقتصاد استفاده میکنن. افزایش و یا کاهش نرخ بهره تو یک کشور امری بسیار مهم و حساسه و توسط اقتصاددانان یک کشور تعیین میشه. 

“اکثرا افزایش نرخ بهره باعث افزایش ارزش ارز اون کشور میشه، ولی این موضوع همیشه صادق نیست. افزایش ارزش پول یک کشور به شرایط زیادی بستگی داره و تنها با افزایش نرخ بهره منتهی نمیشه. حتی بسیار دیده شده که افزایش نرخ بهره باعث افزایش تورم و کاهش ارزش پولی اون کشور هم میشه.  نرخ بهره Interest Rate به صورت سالانه مشخص میشه و به عنوان نرخ درصد سالانه (Annual Percentage Rate یا APR) ذکر میشه.”

شیرین سعیدی- کارشناس تولید محتوای کنزا بروکر

تاثیر نرخ بهره در فارکس

چون در بیشتر مواقع افزایش نرخ بهره باعث افزایش ارزش ارز اون کشور میشه، تریدر ها میتونن از این فرصت برای معاملات خودشون استفاده کنن. مثلا، چون در اغلب مواقع افزایش نرخ بهره فدرال رزرو باعث افزایش ارزش دلار در برابر بسیاری از ارز ها میشه، تریدر ها بعد از شنیدن این خبر شروع به خرید دلار میکنن. 

در این مورد باز هم تاکید می کنیم هیچ قطعیتی در کار نیست و افزایش نرخ ارز کشور به عوامل اقتصادی و سیاسی و بسیاری از موارد دیگه بستگی داره. هیچ موقع نباید بر اساس انتشار اخبار نرخ بهره کشور ها وارد معامله شد.

نرخ بهره فدرال رزرو چیست؟

نرخ بهره فدرال رزرو نرخ بهره ای هست که توسط فدرال رزرو (بانک مرکزی آمریکا) مشخص میشه. موسسات، بانک های آمریکایی و … وظیفه دارن مبادلات خود و وام هایی که بین یکدیگر پرداخت و دریافت میکنن، بر اساس نرخ بهره فدرال رزرو (کارمزد و یا هزینه بین بانکی) باشه. 

به زبان ساده میشه گفت نرخ بهره بین بانکی ایالات متحده توسط فدرال رزرو (بانک مرکزی آمریکا) تعیین شده و نرخ بهره فدرال رزرو نامیده میشه. 

بیشتر بخوانید : فدرال رزرو چیست؟

محاسبه نرخ بهره (بهره بین بانکی)

نرخ بهره توسط بانک ها بر اساس عوامل مختلفی مثل وضعیت اقتصادی تعیین میشه. بانک مرکزی یک کشور نرخ بهره رو تعیین میکنه که هر بانک از آن برای تعیین محدوده APR خودش استفاده میکنه.

وقتی که بانک مرکزی نرخ بهره را در سطح بالایی تعیین میکنه، هزینه بدهی بیشتر میشه. وقتی هزینه بدهی بالا باشه، مردم از قرض گرفتن منصرف میشن و تقاضای مصرف کنندگان کم میشه. 

نرخ بهره انواع مختلفی داره و برای محاسبه هر کدوم، از روش متفاوتی استفاده میشه. در ادامه انواع نرخ بهره و نحوه محاسبه اون رو بیان کردیم. 

انواع مختلف نرخ بهره

انواع مختلف نرخ بهره از جمله واقعی، اسمی، موثر و سالانه توسط عوامل اقتصادی مهم از هم متمایز میشن. نرخ بهره اسمی یا نرخ کوپن، قیمت واقعیه که وام گیرندگان به وام دهندگان بدون در نظر گرفتن هیچ عامل اقتصادی دیگه ای پرداخت میکنن!

نرخ بهره واقعی تورم رو محاسبه میکنه و قدرت خرید وام گیرنده رو نشون میده. نرخ بهره موثر شامل تأثیر ترکیب‌سازی است که در اون بهره اوراق سالانه پرداخت میشه، اما به صورت شش ماهه ترکیب میشه و بازده کلی رو بالا میبره. 

نرخ بهره اسمی (Nominal Interest Rate)

نرخ بهره اسمی نرخ بهره اعلام شده از طرف بانک مرکزی برای اوراق قرضه یا وام هست که نشون دهنده قیمت واقعی پولیه که وام گیرندگان برای استفاده از پول خودشون به وام دهنده ها پرداخت میکنن.

اگر نرخ اسمی وام 5 درصد باشه، وام گیرندگان میتونن انتظار داشته باشن به ازای هر 100 دلار وام باید 5 دلار سود پرداخت کنن. این نرخ اغلب به عنوان نرخ کوپن هم نامیده میشه. 

نرخ بهره تعیین شده برای وام یا سرمایه گذاری، بدون در نظر گرفتن تأثیر تورم در طول زمان محاسبه میشه. نرخ بهره اسمی معمولاً به صورت سالانه بیان میشه مانند 5، 7، یا 10 درصد و نشان دهنده درصدی از مبلغ وام یا اصل سرمایه گذاریه که باید به عنوان بهره در یک دوره خاص پرداخت بشه

نرخ بهره واقعی (Real Interest Rate)

نرخ بهره واقعی برخلاف نرخ اسمی تاثیر تورم رو هم دخیل میدونه تا به سرمایه‌گذاران اندازه‌گیری دقیق‌تری از قدرت خریدشون نشون بده. اگر اوراق مرکب سالانه بازده اسمی 6% و نرخ تورم آن 4% باشه، نرخ بهره واقعی در واقع تنها 2% است.

نرخ های بهره واقعی برای تصمیم گیری های مالی آگاهانه به ویژه در زمینه سرمایه گذاری و وام بسیار مهمه. موقع ارزیابی، فرصت‌های سرمایه‌گذاری یا ارزیابی هزینه استقراض برای درک تأثیر واقعی اقتصادی و چگونگی تأثیر تورم بر بازده سرمایه‌گذاری یا هزینه واقعی وام، ضروریه که نرخ بهره واقعی رو در نظر بگیریم.

نرخ بهره موثر (Effective Interest Rate)

نرخ بهره موثر مفهوم ترکیب رو در نظر می گیره. به عنوان مثال، اگر اوراق قرضه سالانه 6% پرداخت کنه و به صورت شش ماهه ترکیب بشه، سرمایه‌گذاری که 1000 دلار در این اوراق قرار میده، 30 دلار سود پس از شش ماه اول (003/1000 دلار) و پس از شش ماه آینده 30.90 دلار سود دریافت میشه. در این صورت نرخ اسمی 6 درصد و نرخ مؤثر 6.09 درصد هست.

نرخ بهره منفی (Negative Interest Rates)

وقتی که نرخ تورم از نرخ اسمی سرمایه گذاری بیشتر بشه، ممکنه نرخ بهره واقعی منفی باشه. مثلا، اگه نرخ تورم 4 درصد باشه، اوراق قرضه ای با نرخ اسمی 3 درصد نرخ بهره واقعی 1- درصد میشه. مقایسه نرخ بهره واقعی و اسمی رو میشه با استفاده از این معادله محاسبه کرد:

RR = نرخ بهره اسمی – نرخ تورم

که در آن RR = نرخ بازده واقعی

نرخ بهره ساده (Simple Interest Rate)

اگر یک وام 300000 دلاری از بانک بگیرین و در قرارداد وام قید شده که نرخ سود وام 4٪ سود ساده هست، به این معنیه که باید مبلغ اصلی وام برابر است با $300,000 + (4% x $300,000) = $300,000 + $12,000 = $312,000.

فرمول سود ساده سالانه عبارت است از:

سود ساده = اصل x نرخ بهره x زمان

نرخ بهره مرکب (Compound Interest Rate)

برخی از وام دهندگان روش بهره مرکب رو ترجیح میدن، یعنی وام گیرنده حتی سود بیشتری پرداخت میکنه. بهره مرکب که به اون سود بهره هم میگن، هم به اصل و هم به سود انباشته در دوره های قبلی اعمال میشه.

بانک فرض می کنه که در پایان سال اول وام گیرنده اصل و بهره اون سال رو بدهکار هست. همچنین بانک فرض میکنه که در پایان سال دوم، وام گیرنده اصل سرمایه به اضافه سود سال اول به اضافه بهره سود سال اول را بدهکار هست. 

برای محاسبه بهره مرکب از فرمول زیر استفاده می شود:

بهره مرکب = p x [(1 + interest rate)n − 1]

که در آن p = اصل و n = تعداد دوره های ترکیبی است.

رابطه نرخ بهره و تورم

بین نرخ بهره اسمی و تورم رابطه مستقیم وجود داره. یعنی وقتی که نرخ بهره اسمی زیاد میشه ، تورم هم به همان میزان بیشتر میشه. 

نرخ بهره واقعی برابر با حاصل جمع نرخ بهره اسمی و نرخ تورم هست. 

تو یک کشور توسعه یافته و با ثبات اقتصادی در صورت افزایش نرخ بهره اسمی، نرخ بهره واقعی ثابت میمونه. تو بسیاری از کشور های صنعتی با وجود مثبت بودن نرخ بهره باز هم نرخ تورم منفیه. ولی تو کشور های در حال توسعه ای مثل ایران اوضاع کمی متفاوته. 

بیشتر بخوانید : رابطه نرخ بهره و تورم

تو کشوری مثل ایران که همیشه شاهد وجود تورم در اقتصاد هستیم، با افزایش نرخ بهره بلافاصله رشد تورم بیشتر از حالت قبلی میشه. حتی با کاهش نرخ بهره هم تورم در ایران بیشتر میشه. اقتصاددانان زیادی در حال حل این موضوع هستن. تو این کشور ها هیج ساختار و دستور مشخصی برای تعیین نرخ بهره وجود نداره. 

عوامل مؤثر بر نرخ بهره در فارکس

نرخ بهره یکی از عوامل مهمیه که بر تغییرات نرخ ارزها تأثیر می‌گذاره، اما تأثیر اون تنها به این عامل محدود نمیشه. برخی از عوامل مؤثر بر نرخ بهره در فارکس عبارتند از:

نرخ بهره اصلی کشورها: یکی از عوامل اساسی تعیین‌کننده نرخ بهره تو فارکس، نرخ بهره کشورها است. نرخ بهره اصلی یک کشور توسط بانک مرکزی اون کشور تعیین میشه و اثر زیادی بر نرخ بهره تو فارکس داره. اگه بانک مرکزی نرخ بهره رو بیشتر کنه، سرمایه‌گذاران جذب بهره بیشتر در آن کشور میشن، که باعث افزایش ارزش ارز ملی و کاهش ارزش ارز خارجی میشه. 

شاخص‌های اقتصادی: شاخص‌های اقتصادی مهم مثل نرخ بیکاری، رشد اقتصادی، مصرف کنندگان، و نرخ تورم می‌تونن نشان دهنده وضعیت اقتصادی یک کشور باشن و بانک‌های مرکزی را ترغیب کنن تا تصمیمات نرخ بهره خودشون رو تغییر بدن. 

سیاست پولی: سیاست‌های پولی بانک مرکزی و تصمیم‌گیری‌های بانک مرکزی در مورد میزان پایه پولی، خرید اوراق ارزی و تنظیمات نرخ بهره می‌تونه بازار فارکس رو تحت تأثیر قرار بده. 

شرایط سیاسی و اقتصادی بین‌المللی: وضعیت اقتصادی جهان از عوامل مؤثر دیگه بر نرخ بهره در فارکس هست. در شرایطی که اقتصاد جهان به خوبی عمل کرده و رشد و پیشرفت داشته، اغلب نرخ بهره کشورها هم بیشتر شده. 

همچنین، میشه به عوامل دیگه ای مثل وضعیت کلان اقتصادی، شرایط مالی جهانی، میزان ورود سرمایه‌گذاری خارجی و تغییرات قوانین و مقررات اشاره کرد که همگی می‌تونن نرخ بهره در فارکس رو تحت تأثیر قرار بدن.

مهم است به یاد داشته باشین که بازار فارکس یک بازار پویا و پیچیده هست و تأثیرات این عوامل ممکنه با تغییر شرایط بازار تغییر کنه.

حرف آخر

هر تریدری که قصد داره در بازار فارکس فعالیت داشته باشه، باید بتونه به برخی از اصطلاحات اون آگاهی پیدا کنه. نرخ بهره فارکس از مهمترین مواردی هست که میتونه در تعیین سود و زیان شما تاثیر داشته باشه. پس باید مقدار اون رو بتونین در معاملاتتون لحاظ کنین.