کسانی که میخوان در بازار بورس معامله کنن، اول باید در کارگزار ناظر ثبت نام کنن. معامله گران معاملات خودشون در بورس رو از طریق کارگزار ناظر انجام میدن. بنابراین اولین قدم برای هر سرمایهگذار پس از ثبتنام در سامانه سجام و دریافت کد بورسی، انتخاب یک کارگزاری مناسب و معتبر به عنوان کارگزار ناظر است. در واقع کارگزار ناظر وظیفهی برقراری ارتباط بین سرمایهگذار و بازار سرمایه رو برعهده داره.
کارگزار ناظر کیست؟
افرادی که قصد ورود به بازار بورس رو دارن، نمیتونن سهام مورمد نظر خودشون رو به طور مستقیم خرید و فروش کنن. برای انجام این کار، باید یک کارگزاری معتبری رو انتخاب کنن تا واسطهی بین آنها و عوامل بازار دیگه بورس باشه.
هیچ محدودیتی در تعداد کارگزاریهای انتخاب شده برای افراد وجود نداره، یعنی هر فرد میتونه به طور همزمان در چند کارگزاری حساب داشته باشه و معاملات خودش رو توسط اونا انجام بده.
نکته مهمی که در رابطه با کارگزاریها باید بهش اشاره کنیم اینه که اگه قصد خرید یک سهمی رو دارین، میتونین از طریق هر کدام از کارگزاریهایی که تو اون حساب کاربری دارین، سفارش خرید خودتون رو ثبت کنین. اما طبق قوانین جدید سازمان بورس و اوراق بهادار و همچنین سازمان سپردهگذاری مرکزی و تسویه وجوه، فروش سهام یک شرکت تنها از طریق کارگزار ناظر امکانپذیر هست.
در حقیقت کارگزار ناظر همون کارگزاری هست که سرمایهگذار به واسطهی اون، سهم مورد نظر خودش رو از بازار خرید کرده و میفروشه.
معاملات در بازار بورس باید زیر نظر کارگزار ناظر انجام بشه. بنابراین کارگزار ناظر رابطی بین خریداران و فروشندگان سهامها هست.
در واقع معاملات آنلاین فرآیندی هستن که طی اون، کاربران میتونن از طریق اینترنت و ایجاد حساب کاربری خودشون تو سایت کارگزاری معاملات رو انجام بدن. امروزه با پیشرفت تکنولوژی می بینیم کارگزاری های ناظر علاوه بر وظیفه اصلی خودشون، خدمات دیگه ای مثل آموزش، ارائه صندوق های سرمایه گذاری، مشاوره سرمایه گزاری و… هم ارائه میدن.
در گذشته کاربران می تونستن در دو کارگزاری حساب کاربری داشته باشن و با یک حساب، خودشون سهامی رو بهرن و با حساب دیگه تو کارگزاری دیگه، اون سهام رو بفروشن. اما طبق قانون جدید سازمان بورس و اوراق بهادار، اگه شما سهمی را در یک کارگزاری بخرین، فقط میتونین اون سهام رو تو همون کارگزاری بفروشین، یعنی باید کارگزاری یکسان باشه.
“گاهی سرمایهگذار بنا به دلایلی مثل ارائه خدمات ضعیف، سرعت پایین معاملات، کارمزد بالا و… تصمیم میگیره تا کارگزار ناظر خودش رو تغییر بده. ما در این مقاله کارگزار ناظر و نحوه تغییر اون رو میخوایم بررسی کنیم.”
شیرین سعیدی _ کارشناس تولید محتوا کنزا بروکر
وظایف کارگزار چیست؟
کارگزاران ناظر مثل واسطهای بین خریدار و فروشنده سهام عمل میکنن. یعنی خریداران و فروشندگان سهام از طریق کارگزار ناظر با هم در ارتباط هستن و میتونن معاملات خودشون رو انجام بدن. کارگزار ناظر وظایف زیادی داره که در زیر به برخی از اونا اشاره کردیم:
- ساختن شرایطی برای معاملات انواع اوراق بهادار در بورس و فرابورس
- تهیه گزارش از معاملات سهام داران و تراکنش های مربوطه
- بازار گردانی
- خرید و فروش صندوق هایی با درآمد ثابت
- مشاوره و راهنمایی برای دریافت کد بورسی و انجام معاملات در بورس
کارگزار ناظر کجا فعالیت میکند؟
کارگزاران ناظر در بازارهای مالی و بورس فعالیت میکنن. این بازارها، بورس اوراق بهادار تهران، بورس کالا، بورس انرژی، فرابورس ایران و بورس آتی ایران رو شامل میشن.
علاوه بر این، کارگزاران ناظر میتونن در بازارهای مالی خارجی و بینالمللی هم فعالیت کنن، اما در این صورت باید مجوزهای لازم از سازمانهای اون کشور رو هم بگیرن.
بطور کلی، کارگزار ناظر به عنوان نمایندهای برای سرمایهگذاران در بازار سرمایه فعالیت میکنن و مسئولیت نظارت بر اجرای مفاد قراردادهای بورسی و کاهش ریسک سرمایهگذاران را برعهده دارن.
بنابراین کارگزار ناظر میتونن در عرضه و تقاضای سهام، معاملات فیوچرز ، اوراق بهادار دیگه و… شرکت کنن و به نمایندگی از سرمایهگذاران دیگه، این معاملات رو انجام بدن. کارگزار ناظر باید دانش و تجربه کافی در زمینه بازار سرمایه و مفاهیم مربوط به اون رو داشته باشن.
چگونه کارگزار ناظر در هر نماد معاملاتی را شناسایی کنیم؟
در سیستم معاملاتی سابق، سرمایهگذاران میتونستن از طریق هر کارگزاری، سهام خریداری شده خودشون رو بفروشن، اما بعد راهاندازی سیستم معاملاتی جدید و تصویب قانون یکسان بودن کارگزار خریدار و فروشنده، سهامداران تنها از طریق کارگزار ناظر، نماد معاملاتی مورد نظر خودشون، میتونن برای فروش سهام خود اقدام کنند.
بنابراین شناخت کارگزاری ناظر برای نمادهای معاملاتی خیلی مهمه. برای شناسایی کارگزار ناظر هر نماد میشه از روشهای زیر استفاده کرد:
1- استفاده از سامانهی وضعیت دارایی سهامداران (IPS)
در این سامانه میتونین آخرین میزان داراییهای سهام و داراییهای قابل معاملهی خودتون رو ببینین. همچنین همه اطلاعات مربوط به کارگزار ناظر هر نماد معاملاتی شما قابل دیدن هست.
2- مراجعه به پرتفوی سپردهگذاری سامانه معاملاتی
با مراجعه به پرتفوی سپردهگذاری سامانه معاملاتی میتونین همه اطلاعات مربوط به کارگزار ناظر نماد معاملاتی مد نظرتون رو ببینین. اگه سپرده شما تو اون نماد صفر بشه، یعنی کارگزار ناظر نماد شما کارگزاری دیگه ای هست.
3- دریافت گواهینامه نقل و انتقال و مطابقت آن با سپرده سهام
شما میتونین با مراجعه به درگاه ذینفعان بازار سرمایه، گواهینامه نقل و انتقال را دریافت کرده و کدهای کارگزار خریدار و فروشنده در این گواهینامه را با جدول شناسایی کدهای کارگزاران مقایسه کنین تا از کارگزار ناظر خودتون در هر نماد مطلع بشین.
روش های تغییر کارگزار ناظر
الان بیش از 100 کارگزاری در بازار سرمایه ایران فعالیت دارن. سرمایه گذاران میتونن همزمان، از چندین کارگزاری مختلف، کد بورسی بگیرن و با اون کد، با شرکتها معامله کنن. هر موقع هم از خدمات یک کارگزاری رضایت نداشتن، میتونن به راحتی کارگزار ناظر خودشون رو تغییر بدن و سهام پرتفوی خودشون رو به کارگزاری جدید منتقل کنن.
طبق مقرراتی که از طرف شرکت سپرده گذاری مرکزی و تسویه وجوه اجرا میشه، سهامدارانی که به کارگزار ناظر بدهکار هستن، نمیتونن کارگزار ناظر خودشون رو تغییر بدن. این سهامداران اول باید نسبت به تسویه بدهی خودشون اقدام کنن تا بتوانن کارگزار ناظرشون رو تغییر بدن.
تغییر کارگزار ناظر به چند روش انجام میشه که در زیر راجع بهش توضیح میدیم:
تغییر آنلاین کارگزار ناظر
تغییر کارگزار ناظر به صورت آنلاین، به وسیله سامانههای الکترونیکی سازمان بورس و اوراق بهادار یا سامانههای الکترونیکی دیگه انجام میشه. برای این کار، اول باید وارد سامانه مربوطه یا سامانه کارگزار خودتون بشین و با استفاده از شناسه کاربری و رمز عبور به سیستم دسترسی پیدا کنین.
بعد از ورود به سیستم، باید به بخش تغییر کارگزار ناظر یا مراجعه به بخش درخواست تغییر کارگزار ناظر برین و اطلاعاتی که ازتون میخواد رو وارد کنین.
مثلا، اگه تو کارگزاری دیگه ای هم سهم دارین و میخواین کارگزار ناظر خودتون رو به مفید تغییر بدین، اول باید تو این کارگزاری هم از همون سهم داشته باشین.
برای مثال، فرض کنین کارگزار ناظر شما مثلا آگاه بوده و میخواین اون رو به مفید تغییر بدین. مثل شکل زیر وارد حساب کاربری خودتون تو مفید شده و بر روی سایر کلیک کنین.
بعد به قسمت تغییر کارگزار ناظر رفته و ادامه مراحل رو طی کنین.
تغییر حضوری کارگزار ناظر
برای تغییر کارگزار ناظر به صورت حضوری میتونین به یکی از دفاتر یا شعب کارگزاری مراجعه کرده و فرم درخواست تغییر کارگزار ناظر رو تکمیل کنین. پس از تکمیل فرم، کارکنان کارگزاری به درخواست شما رسیدگی میکنن و بعد اینکه صحت اطلاعات تایید شد، کارگزار ناظر جدید شما رو تو سامانه ثبت میکنه.
تغییر کارگزار ناظر با خالی کردن حساب کاربری
تغییر کارگزار ناظر یعنی؛ خالی کردن حساب کاربری به معنای فروش سبد و داراییهای سرمایهای خود در کارگزاری قبلی و درخواست وجه سرمایه خود و خرید مجدد سهام فروخته شده در کارگزاری جدید هست. این روش در برخی موارد بسیار سادهتر و سریعتر از تغییر کارگزار ناظر به صورت حضوری یا آنلاینه، اما ریسک بیشتری رو هم به همراه داره.
فریز کردن سهام توسط کارگزار ناظر چیست؟
برخی از سهامداران برای خرید سهام از کارگزاری مربوطه اعتبار میگیرن. در این حالت کارگزاری ناظر این امکان رو داره تا سهام مربوطه رو فریز کنه. در این صورت سهامدار امکان تغییر کارگزار ناظر رو برای سهامهای فریز شده نداره و در ابتدا باید اعتبارات دریافتی رو تسویه کنه.
با توجه به اینکه فروش سهام تنها از طریق کارگزاری ناظر انجام میشه، بنابراین قبل از تسویه اعتبار، سهامدار تنها میتونه سهام مربوطه رو در کارگزاری ناظر بفروشه و نمیتونه برای فروش اون رو به کارگزاری دیگه ای انتقال بده.
این موضوع به این دلیله تا سهامدار در ابتدا اعتبار دریافتی از کارگزاری ناظر رو تسویه کنه و بعد با تغییر کارگزار ناظر بتونه اون رو در کارگزاریهای دیگه بفروشه.
بیشتر بخوانید: حرکت گله ای در بازارهای مالی
سامانه ذینفعان بازار سرمایه چیست؟
سامانه ذینفعان بازار سرمایه، وبسایت کاربردیه که این امکان رو به سهامداران میده تا بتونن از وضعیت سهامهای خریداری شده مطلع بشن. علاوه بر این، سهامداران میتونن اطلاعات دیگه ای مثل اطلاع از میزان سود تعلق گرفته به هر سهم در مجمع و اطلاعات مربوط به کارگزار ناظر هر سهم رو بهدست بیارن. در واقع این سامانه برای استفاده از خدمات غیرحضوری برای فعالان بازار سرمایه ایجاد شده.
نتیجه گیری
کارگزار ناظر نقش مهمی در بازار بورس داره و بهعنوان واسطهای برای انجام معاملات عمل می کنه. قدم اول برای ورود به بورس، ثبتنام در سامانه سجام هست. بعد طی کردن این مرحله میتونین تو کارگزاری مورد نظر خودتون ثبتنام کرده و از امکانات اون استفاده کنین.
هر موقع از فعالیت کارگزاری انتخابی خودتون رضایت نداشتین، میتونین از طریق روشهایی مثل دریافت کد بورسی جدید، مراجعه به سامانه معاملاتی کارگزاری مقصد یا خرید سهام در بورس از طریق کارگزاری جدید، نسبت به تغییر کارگزاری خودتون اقدام کنین.
