تعریف شاخص سودآوری (PI) و روش محاسبه PI

شاخص سودآوری (PI)‌ در رتبه بندی پروژه های مختلف خیلی اهمیت داره، چون به سرمایه گذاران اجازه میده ارزش ایجاد شده در هر واحد سرمایه گذاری رو اندازه بگیره. 

شاخص سودآوری (PI) چیست؟

شاخص سودآوری (PI)، نسبت سرمایه گذاری ارزش (VIR) یا نسبت سرمایه گذاری سود (PIR) نامیده میشه. PI‌ شاخصی رو توصیف می کنه که نشون دهنده رابطه بین هزینه‌ها و منافع یک پروژه پیشنهادی هست. 

“زیبایی شاخص سود آوری (PI) در سادگیِ محاسباتش هست. با یک محاسبه ساده میتونید بفهمید که آیا تریدی که پیش رو دارید، به شما سود مناسبی میرسونه و البته ارزش ریسک رو داره یا نه. 
بر خلاف نسبت های برد و باخت که در ترید استفاده میکنیم، شاخص سود آوری، به زمان هم اهمیت میده. یک پیپ سود در امروز، از یک پیپ سود در سال آینده ارزشمند تر هست. 
به نظرم تریدرها کم کم میتونن این شاخص رو هم وارد محاسباتشون کنن.” 

سعید محمدی – مدیر وبسایت کنزابروکر

نکته: شاخص سودآوری 1.0 منطقاً پایین‌ترین معیار قابل قبول در شاخصه، چون هر مقدار کمتر از اون عدد نشون میده که ارزش فعلی پروژه (PV) کمتر از سرمایه‌گذاری اولیه است. با افزایش ارزش شاخص سودآوری، جذابیت مالی پروژه پیشنهادی هم بیشتر میشه. 

محاسبه شاخص سودآوری

فرمود کلی شاخص سودآوری، به شرح زیره:

ارزش فعلی جریان های نقدی آتی که توسط پروژه ایجاد میشه، تقسیم بر هزینه اولیه پروژه

نتایج به دست آمده نشون میده که:

• اگه کمتر از یک باشه، هزینه‌ها بیشتر از منافع هست. 
• اگه برابر با یک باشه، پروژه به هم میخوره. 
• اگه بیشتر از یک باشه، سرمایه‌گذاری سودآور هست. 

تفسیر شاخص سودآوری

از آنجایی که محاسبات شاخص سودآوری نمیتونه منفی باشه، در نتیجه قبل اینکه مفید تلقی بشه، باید به ارقام مثبت تبدیل بشه: 

• محاسبات بیشتر از 1.0 نشون میده که جریان های نقدی، نزولی پیش بینی میشه و آینده پروژه بیشتر از جریان های نقدی افت میکنه
• محاسبات کمتر از 1.0 نشون میده که کسری خروجی ها از ورودی های بیشتره و پروژه نباید پذیرفته بشه. 
• محاسباتی که برابر با 1.0 هستن، موقعیت‌های بی‌تفاوتی رو ایجاد میکنه که در اون سود یا زیان یک پروژه حداقل هست. 

موقعی که منحصراً از شاخص سودآوری استفاده میکنین، محاسبات بیشتر از 1.0 بر اساس بالاترین محاسبه رتبه بندی میشه. زمانی که سرمایه محدود در دسترس باشه و پروژه ها متقابلاً انحصاری باشن، پروژه با بالاترین شاخص سودآوری پذیرفته میشه، چون نشون دهنده پروژه ای هست که بیشترین استفاده از سرمایه محدود رو داره. به همین دلیل شاخص سودآوری رو نسبت سود به هزینه هم میگن.

بیشتر بخوانید: شاخص تولید ناخالص داخلی GDP چیست؟

مزایای شاخص سودآوری

شاخص سودآوری یک سری مزیت هایی دارن مثل: 

ارزش زمانی پول رو در نظر می گیره 

شاخص سودآوری این واقعیت رو در نظر می گیره که به خاطر پتانسیل کسب سود، ارزش پول امروز از همون مقدار پول در آینده بیشتره. این باعث میشه که برای جذابیت سرمایه گذاری نسبت به نگاه کردن به کل جریان های نقدی مورد انتظار اندازه گیری دقیقی داشته باشه. 

این شاخص امکان مقایسه پروژه‌هایی با طول عمر متفاوت رو فراهم میکنه

شاخص سودآوری می‌تونه برای مقایسه پروژه‌ها با طول عمر متفاوت استفاده میشه، چون ارزش فعلی جریان‌های نقدی آتی رو به جای کل جریان‌های نقدی مورد انتظار در نظر می‌گیره. 

به تصمیم‌گیری تحت محدودیت سرمایه کمک میکنه

وقتی شرکتی منابع محدودی داره و نمیتونه همه پروژه‌های بالقوه رو دنبال کنه، میتونه از شاخص سودآوری برای اولویت‌بندی پروژه‌هایی که باید اول دنبال بشه، استفاده کنه.

بیشتر بدانید: شاخص سود باز چیست؟ 

معایب شاخص سودآوری

برخی از معایب شاخص سودآوری عبارتند از:

فقط سرمایه گذاری اولیه را در نظر می گیره 

شاخص سودآوری فقط به سرمایه گذاری اولیه مورد نیاز برای یک پروژه می پردازه و سرمایه گذاری های الان یا در آینده رو نادیده می گیره. این مسئله میتونه مقایسه دقیق پروژه‌ها با نیازهای سرمایه گذاری متفاوت رو دشوارتر کنه. 

اندازه پروژه رو در نظر نمی گیره 

پس یک پروژه بزرگ با حاشیه سود کمتر ممکنه نسبت به پروژه کوچکتر با حاشیه سود بالاتر، شاخص سودآوری کمتری داشته باشه. 

بر پیش‌بینی دقیق متکیه

شاخص سودآوری بر پیش‌بینی دقیق جریان‌های نقدی آتی و نرخ‌های تنزیل متکیه که پیش‌بینی قطعی اون دشواره. اگه فرضیات استفاده شده در محاسبات نادرست باشن، ممکنه شاخص سودآوری حاصله به طور دقیق جذابیت پروژه رو منعکس نکنه. 

نتیجه گیری

شاخص سودآوری (PI) معیاری برای سنجش جذابیت یک پروژه یا سرمایه گذاری هست. با تقسیم ارزش فعلی جریان های نقدی مورد انتظار آتی بر مبلغ سرمایه گذاری اولیه در پروژه، میشه شاخص سودآوری رو محاسبه کرد.
PI بیشتر از 1.0 به عنوان یک سرمایه گذاری خوب در نظر گرفته میشه، عدد بالاتر مربوط به پروژه های جذاب تر هست.

PI برای رتبه‌بندی و مقایسه پروژه‌های مختلف مفیده، اما باید در نظر گرفت که چطور این تکنیک اندازه پروژه رو نادیده می‌گیره و فقط به ارزش فعلی جریان‌های نقدی آتی و سرمایه‌گذاری اولیه نگاه می‌کنه. 
تحت محدودیت‌های سرمایه و موقع مقایسه پروژه‌های انحصاری متقابل، تنها پروژه‌هایی که بالاترین PI رو دارن، باید انتخاب شده و اجرا بشن.