بارت حرکت گله ای در بازارهای مالی یا حتی خارج از حوزه مالی به حرکت دسته جمعی مردم و تبعیت از دیگران اشاره کرده که بدون تحقیق و بررسی و به صورت تقلید کورکورانه صورت می گیره. به عبارتی میشه گفت که، بروز این رفتار در هر زمینه ای میتونه آسیبهای زیادی به افرادی که در این حوزه مشغول فعالیتن، وارد کنه.
حرکت گلهای (herd behavior) چیست؟
حرکت گله ای رو میتونیم یک نوع استراتژی منفی تو بازار فارکس بدونیم. اساسا ذات انسان اجتماعیه و همیشه به سمت جامعه و مردم گرایش داره. زندگی در اجتماع، علیرغم فواید و امتیازهای فراوانی که داره، میتونه آسیب زا هم باشه.
یکی از آسیب هایی که اجتماع میتونه به فرد وارد کنه، میل اون به همسو شدن با افراد دیگه اون اجتماع هست. چرا که اغلب افراد جامعه از این که روشی مغایر با اجتماع در پیش گرفتن، احساس معذب بودن میکنن.
حرکت گلهای در بورس
اصطلاح حرکت گله ای یا حرکت دسته جمعی در بازار بورس به پدیده ای اشاره داره که تو اون معامله گران مختلف به گروه ها می پیوندن و حرکات و معاملات بقیه رو با فرض این که اون فرد قبلاً تحقیقات خودش و کرده، دنبال می کنن. اما این موضوع فقط در بازارهای مالی صدق نمیکنه، بلکه میشه نمونه هایی از اون رو تو جامعه هم دید.
“حرکت گله ای تو خیلی از جنبههای زندگی انسان مشاهده میشه و بازارهای مالی هم از این قاعده مستثنی نیستن. حتما دیدین که عدهای از سهامداران اقدام به خرید سهمی کرده و تعداد زیادی از افراد بدون تحلیل و بررسی لازم به پیروی از این افراد، تو صف خرید همون سهم میرن.
البته عکس این قضیه هم صادقه. ممکنه افرادی صفهای خرید یا فروش نمادین رو ببینن و بدون تحلیل، اون رو ناشی از حرکت گلهای نا آگاهانه بدونن و در نتیجه تصمیم بگیرن برخلاف جریان اقدام کنن. این عمل سرمایه گذاران رو در موقعیت آسیبپذیری قرار میده و ممکنه باعث ضرر اونا بشه.”
شیرین سعیدی _ کارشناس تولید محتوا کنزا بروکر
معایب حرکت گله ای در بازارهای مالی
حرکت گله ای یا پیروی از جمعیت میتونه باعث قوت گرفتن روند ها بشه و این روند ها فراتر از حد خودش پیش بره. با توجه به این که معامله گران و سرمایه گذاران مبتدی اغلب به خاطر ترس از دست دادن سرمایه خودشون و یا به خاطر این که فقط خبر های مثبتی شنیدن، میرن سراغ معامله.
تو این مواقع قیمت ها میتونه حرکات بزرگی داشته باشه و در نتیجه این شور و شوق غیر منطقی میتونه باعث ایجاد حباب های قیمتی ناپایداری بشه که در نهایت از هم میپاشه. همچنین گاها میتونه این رویه باعث به وجود آمدن رکود وحشتناکی بشه.
مزایای حرکت گله ای در بازارهای مالی
حرکت گله ای میتونه فوایدی هم داشته باشه و این موقعیت را به سرمایه گذاران مبتدی بده تا از تلاش و تحقیق بقیه بهره مند بشن.
حرکت گله ای تو بازارهای مالی میتونه به معاملهگر مبتدی این امکان رو بده که ضررهای خودشون را سریع تر کم کنن، چون اغلب بهتره همراه با دیگران معامله خودشون رو مدیریت کنن.
علت بروز حرکت گله ای در بورس
علت بروز حرکت گله ای تک بورس ساده هست. بسیاری از سرمایهگذاران برای تحلیل و بررسی سهام، دانش لازم رو ندارن. در نتیجه این دسته از سهامداران ترجیح میدن تا به جای استفاده از روشهای تحلیل بنیادی و تکنیکال، همسو با جریان موجود تو بازار حرکت کنن.
حتی سرمایه گذاران با تجربه هم ممکنه بسته به شرایط تصمیمات هیجانی بگیرن. این رفتار صرفا مختص بازارهای مالی ایران نیست و تو همه دنیا نمونههای مختلفی از این رفتار مشاهده میشه.
ورود به بازار مالی و بورس، نیاز به کسب دانش کافی در خصوص نحوه رفتار بازار، تحلیل و بررسی سهامها و … داره. متأسفانه بسیاری از افرادی که به این حوزه وارد میشن، دانش کافی ندارن. این افراد، همون سرمایه گذارانی هستن که دچار حرکت گلهای شدن، چون که توان تحلیل و بررسی بازار رو ندارن.
آثار حرکت گلهای در بازارهای مالی
حرکت گلهای در بورس و نداشتن توان و دانش تحلیل و بررسی سهام، میتونه آثار مخربی داشته باشه. واضحترین آسیب ناشی از این حرکت، اینه که احتمالا سرمایه گذار دچار ضرر و زیان بشه. این ضرر و زیان نسبت به میزان سرمایه گذاری و ریسک صورت گرفته، می تونه بسیار سنگین و یا جزئی باشه.
اثر مخرب دیگه رفتار گلهای در سرمایهگذاری، ایجاد حباب در بورس هست. در واقع حباب قیمت وقتی ایجاد میشه که قیمت یک سهام، تو ارزش واقعی خودش نباشه. وقتی که افراد یک جو روانی برای خرید سهام خاصی رو ایجاد کنن، بقیه سرمایه گذاران هم به خرید اون سهام ترغیب میشن. در نتیجه رفته رفته تقاضا برای خرید اون سهام بیشتر میشه و قیمت اون سهام هم بالا میره.
اما این افزایش به دلیل ارزش بالای اون سهم نیست، بلکه صرفا به خاطر تقاضای غیرمنطقی برای خرید اون سهام هست. بنابراین، ارزش واقعی این سهام بسیار پایینتر از نرخ قیمتگذاری شده بر روی اون هست و این یک حبابه!
تاثیر حرکت گلهای بر ایجاد حباب قیمتی
همانطور که در بالا هم گفتیم، حباب قیمتی وقتی ایجاد میشه که قیمت یک سهم از ارزش ذاتی اون بالاتر باشه. حرکت گله ای میتونه در ایجاد حباب قیمتی برای یک نماد تاثیر داشته باشه. به این صورت که ممکنه افراد سودجو جو روانی بسازن و قیمت سهام رو بالا ببرن، بعد که سهم به قیمت مورد نظر رسید، اون رو بفروشن.
افرادی که به خاطر جو مثبت میخوان روی نماد سرمایه گذاری کنن، اون سهم رو به قیمت بالایی میخرن. در نتیجه افراد بدون تحلیل و بررسی برای خریدن اون سهم هجوم میارن و حباب قیمتی ایجاد میشه.
نوع دیگه ای از حبابها هم بر اثر ترس سرمایهگذاران از جا ماندن در زمانیه که فکر میکنن بقیه سودی رو شناسایی کردن، رخ میده. تو این نوع حباب قیمتی خبری از افراد سودجو نیست و خوشبینی به خاطر به افزایش قیمته که افراد رو به سمت خرید سهم میکشونه.
حبابِ دات کام (Dot-com Bubble)؛ نمونهای از تاثیر حرکت گله ای بر ایجاد حباب
اگه از جریان حباب دات کام باخبر باشین، میتونین بدونید که این حباب در اثر یک رفتار گلهای رخ میده. در اواخر دهه ۹۰ میلادی، ایالات متحده آمریکا وارد یک دوره پر رونق اقتصادی شد. همزمان با این برهه، عصر فراگیری اینترنت در دنیا هم شروع شد. این دوره که تا اوایل سال ۲۰۰۰ میلادی ادامه داشت، باعث تاسیس تعداد زیادی شرکت اینترنتی شد.
یشتر آدرس سایتهای اینترنتی با عبارت com. به پایان میرسه. در این سالها اکثر افراد فکر می کردن هر شرکتی که در بستر اینترنت فعالیت داره، بدون شک بسیار ارزنده هست. همین موضوع باعث شد تا بسیاری از افراد بدون تحلیل کافی درباره این کسب و کار، به سرمایهگذاری تو شرکتهای اینترنتی روی بیارن و قیمت سهام این شرکتها به شکل غیر قابل باوری بیشتر بشه.
ترکیدن حباب دات کام بعد از یک دهه، باعث شد تا بسیاری از شرکتهای دات کام، اعلام ورشکستگی کنن. برندهای معروفی مثل سیسکو و آمازون، گرفتار این حباب شدن. در سال ۲۰۰۲ برآورد کردن که سرمایهگذاران در حدود ۵ تریلیون دلار زیان کردن! این رقم خیلی زیادیه و میشه از اون به عنوان یک رویداد تاریخی مهم در بورس یاد کرد.
ورشکستگی شرکتهای دات کام در حباب دات کام، علاوه بر ضرر و زیانهای اقتصادی زیادی که به همراه داشت، باعث برکنار شدن شغلی برخی افراد هم شد. چون که بسیاری از شرکتهایی که متحمل ضرر شده بودند، ترجیح دادن تا با تعدیل نیرو، از هزینههای خودشون کم کنن تا دوباره سرپا بشن. به همین خاطر تحلیلگران همیشه توصیه میکنن که باید قبل تصمیم گیری های اقتصادی همهی جوانب رو بسنجن.
بیشتر بخوانید: پرایس اکشن یا ایچیموکو
چطور از رفتار گله ای اجتناب کنیم؟
حرکت گلهای در بازارهای مالی ممکنه غریزی باشه، اما راه هایی برای اجتناب از این حرکت در زمینه سرمایه گذاری وجود داره. در زیر برخی از این روش ها رو آوردیم:
- برای انجام تحقیق از دیگران تقلید نکنین و برای درک حقایق، خودتون قدم بردارین.
- بررسی های لازم رو انجام بدین و بعد تصمیم آخر رو بگیرین.
- در مورد اینکه چرا و چطور مردم اقدامات خاصی رو انجام میدن سؤال بپرسین.
- اگه حواستون پرت شده، تصمیمگیری رو به تأخیر بندازین، چه به دلیل استرس یا هر عامل دیگه!
- ابتکار عمل رو به دست بگیرین، جسارت داشته باشید و از متمایز شدن با جمع نترسین.
مهمترین عامل بازدارنده برای حرکت گلهای آموزش بورس و ارتقای دانش مالیه. بکارگیری روشهای مختلف تحلیل در بورس مثل تحلیل تکنیکال و فاندامنتال به شناسایی وضعیت بازار و حرکت قیمت کمک زیادی میکنه. البته یادگیری و یا افزایش تسلط بر بازارهای مالی به صرف زمان و هزینه نیاز داره.
توصیه میشه اگه فرصت یادگیری روشهای تحلیل و بررسی بازار سرمایه رو ندارین، روشهای سرمایهگذاری غیرمستقیم مثل صندوق های سرمایه گذاری را مد نظر داشته باشین.
عامل دیگه ای که میتونه مانع بروز حرکت گله ای در بازارهای مالی بشه، کنترل هیجاناته. رفتارهای احساسی و به دور از منطق میتونه حتی معاملهگران حرفهای رو هم تحت تاثیر قرار بده و باعث ضرر و زیان زیادی بشه. همیشه از خودتون بپرسین که چه عاملی باعث شده تا این حجم از افراد به سمت یک نماد حرکت کنن؟!
بیشتر بخوانید: قوانین ارز دیجیتال در ایران و جهان
نتیجه گیری
هر فرد ترجیح میده روش آسونی رو در پیش بگیره و بدون تحلیل و بررسی، رفتارهایی رو که جامعه به سمتش حرکت میکنه رو الگو برداری کنه.
به این نوع رفتار، رفتار گلهای یا رفتار تودهوار میگن. رفتار گلهای انسانها، دقیقاً شبیه به رفتار گلهای حیواناته و به همین علت به اون رفتار گله ای میگن. احتمالاً شما هم شاهد رفتار گلهای از گوسفندها و یا هر حیوان دیگه شدین. در حیوانات هر رفتاری که ردیف اول انجام بده، سایر گله هم به تبعیت از اونا، این رفتار رو تکرار میکنه.
