قوانین ارز دیجیتال میکگه که استفاده بیش از اندازه از ارزهای دیجیتال، موضوعی انکار ناپذیره، اما با توجه به نوظهور بودن این فضا و نبود زیرساختهای اساسی، معلومه که روش و قوانین دولتها در این زمینه شفاف و قاطعانه نیست. با وجود نبود قوانین ارز دیجیتال به طور قاطع تو بسیاری از کشورها، مثل ایران، در مسیر فعالیت فعالان این حوزه ابهاماتی ایجاد کرده.
آیا خرید ارز دیجیتال در ایران، قانونی است؟
امروزه، ارزهای دیجیتال به بخش جداییناپذیر زندگی و سرمایهگذاری بسیاری از افراد تبدیل شدن. به همین خاطر، قوانین ارز دیجیتال اهمیت زیادی داره و شناخت و رعایت این قوانین برای فعالان این عرصه، ضروریه.
در سال 1397، تبادلات و نگهداری ارزهای دیجیتال به خاطر نگرانیهایی مثل پولشویی و تأمین مالی تروریسم، با ممنوعیت روبرو شد و این ممنوعیت نه تنها شامل افراد عادی، بلکه شامل اشخاص حقوقی مثل صرافیها و بانکها هم بود، طوریکه اونا حق فعالیت یا تبلیغ در زمینه ارزهای دیجیتال وا نداشتن.
همچنین استفاده از ارزهای دیجیتال به عنوان ابزار پرداخت هم مجاز شمرده نمیشه؛ اما این محدودیتها طولی نکشید و در سال 1398 توسط دولت برداشته شد.
در اواخر سال 1399 هم دولت به خاطر افزایش قیمت ارزهای دیجیتال و سقوط بازار بورس، قوانین سختگیرانهتری را برای ماینرهای این نوع ارزها اعمال کرد. ولی خوشبختانه تو سال های اخیر، قوانین منعطفتری برای رمزارزها در ایران رو دیدیم. اما لازمه بگیم که استفاده از رمزارزها به عنوان سیستم پرداخت در ایران همچنان ممنوعه.
بیشتر بخوانید: مقایسه فارکس با ارز دیجیتال
آیا استخراج ارز دیجیتال در ایران، قانونی است؟
استخراج رمز ارز به خاطر مصرف بالای برق، از گذشته تا الان با موانعی روبرو بود، اما در سال ۱۳۹۸، این فعالیت به طور قانونی به رسمیت شناخته شد و مقررات مربوط به اون هم تدوین شد. این مقررات، شرایط و ضوابط استخراج رمز ارز در ایران رو تعیین میکنه.
طبق این ضوابط، استفاده از دستگاههای استخراج، ممنوع نبوده و افراد میتونن با اخذ مجوز از وزارت صمت، ارزهای دیجیتال رو استخراج کنن، ولی در صورت فعالیت بدون مجوز، برق محل متخلف قطع و دستگاهها ضبط میشن.
وزارت صنعت، معدن و تجارت متولی صدور مجوز بهرهبرداری از این دستگاهها است و در این پروانه، اطلاعاتی مثل شناسه کسبوکار، شرایط استخراج، فهرست فعالیتها و پیشبینی سرمایهگذاری ها درج میشه.
برای دریافت جواز تاسیس، متقاضی باید شخص حقیقی یا حقوقی باشه و این مجوز تنها برای شرکتهای سهامی خاص یا با مسئولیت محدود صادر میشه و در نهایت پس از گرفتن جواز تاسیس، کارشناسان وزارت صنعت از محل بازدید فنی میکنن. در صورت تأیید ظرفیت محل، پروانه بهرهبرداری به متقاضی اعطا میشه.
“قوانین ارز دیجیتال در ایران طوریه که دولت ایران تا حالا بهطور رسمی ارزهای رمزنگاریشده را ممنوع اعلام نکرده، اما وضعیت قانونی اونا همچنان در هالهای از ابهام قرار داره. طوری که الان، خرید و فروش ارز دیجیتال در ایران بهصورت رسمی و قانونی نیست، اما جرم هم به حساب نمیاد، اما این قوانین در سطح جهانی طوریه که خیلی از دولتها در حال تدوین قوانین و مقررات مربوط به ارزهای دیجیتال هستن. این کار اهمیت روزافزون این حوزه و ضرورت ایجاد چارچوبی قانونی برای نظمبخشی به اون رو نشون میده.”
شیرین سعیدی- کارشناس تولید محتوای کنزا بروکر
حکم شرعی خرید و فروش ارزهای دیجیتال چگونه است؟
در مورد حکم شرعی معامله و قوانین ارزهای دیجیتال، نظرات مختلفی وجود داره. برخی از مراجع تقلید، اشکالاتی را در این زمینه مطرح میکنن، در حالی که برخی دیگه، اون رو بلامانع میدونن.
مخالفان، به قواعدی مثل قاعده لاضرر و قاعده نفی سبیل استناد میکنن، اما موافقان، قاعده اباحه را ملاک قرار میدن. یعنی تا زمانی که دلیلی بر خلاف شرع بودن رمزارز وجود نداشته باشه، معامله اون هم جایزه.
در مجموع، به نظر میرسه که اکثر مراجع تقلید، خرید و فروش ارزهای دیجیتال را حرام نمیدونن، اما به دلیل وجود برخی ابهامات، معامله اون رو دارای مشکلاتی میدونن که بهتره برای حل آن، طبق قوانین عمل کرد.
مقام معظم رهبری هم در مورد خرید و فروش ارزهای دیجیتال، عمل به قوانین موجود رو توصیه میکنه. طبق نظر ایشون، حکم تولید، خرید و فروش ارز دیجیتال، تابع قوانین و مقررات نظام جمهوری اسلامی ایران هست.
شرایط و قوانین حاکم بر صرافیهای ارز دیجیتال در ایران
الان، صرافیهای زیادی تو ایران امکان خرید و فروش ارزهای دیجیتال مثل بیتکوین رو برای کاربران فراهم کردن که فعالیت این صرافیها تابع قوانینی هست که به وسیله بانک مرکزی جمهوری اسلامی ایران وضع شده.
ارائه اطلاعات مشتریان به مراجع: صرافیها وظیفه دارن که در صورت درخواست مراجع قانونی مثل بانک ملی، اطلاعات مربوط به مشتریان خودشون رو ارائه بدن که این اطلاعات میتونه شامل تراکنشها، هویت و جزئیات دیگه باشه.
تابعیت از قوانین ارزی کشور: سقف تبدیل ریال به ارز دیجیتال و بالعکس، به وسیله قوانین ارز کشور تعیین میشه و صرافیها باید این سقف رو در معاملات خودشون رو رعایت کنن.
محدودیت در لیست ارزهای قابل معامله: بانک مرکزی لیستی از ارزهای دیجیتال قابل معامله را در صرافیهای ایرانی تعیین و به اونا ابلاغ میکنه که این فهرست به صورت دورهای و با توجه به شرایط و ضوابط تعیین شده، بازنگری میشه.
مسئولیتپذیری کاربران در معاملات: مسئولیت هرگونه ریسک و ضرر احتمالی در معاملات ارز دیجیتال بر عهده کاربرانه و صرافیها فقط به عنوان واسطه در این معاملات عمل میکنن و هیچ گونه تعهدی در قبال سود یا زیان کاربران ندارن.
رعایت الزامات مبارزه با پولشویی و احراز هویت (KYC): یکی از الزامات کلیدی برای صرافیهای ارز دیجیتال، پیروی از قوانین مربوط به مبارزه با پولشویی و احراز هویت مشتریانه (KYC) و این کار به منظور جلوگیری از فعالیتهای غیرقانونی و شفافسازی تراکنشها صورت میگیره.
نکته: در انتخاب صرافی برای معاملات ارز دیجیتال، توجه به سابقه فعالیت، اعتبار و مجوزهای قانونی صرافی، از موارد مهمیه که باید به اون توجه داشت.
قوانین ارز دیجیتال در جهان ( 5 کشور مهم )
ارزهای دیجیتال به عنوان ابزاری نوین برای ایجاد کسب و کار و درآمدزایی، نه تنها در ایران بلکه تو کل جهان مورد توجه قرار گرفته. با محبوبیت بیشتر این نوع ارزها، استقبال گسترده مردم از اونها رو دیدیم؛ اما با وجود این رشد و استقبال، قوانین و مقررات مربوط به ارزهای دیجیتال تو کشورهای مختلف جهان، یکسان نیست و هر کشور با توجه به شرایط و سیاستهای اقتصادی خود، روش خاص خودش را پیش رو داره.
1. آمریکا
قوانین ارز دیجیتال در ایالات متحده به عنوان پول قانونی شناخته نمیشه، اما به عنوان دارایی در نظر گرفته میشه. یعنی شما میتونین ارزهای دیجیتال رو بخرین، بفروشین و معامله کنین، اما نمیتونین از اونا برای پرداخت مالیات یا تعهدات قانونی دیگه استفاده کنین.
در ایالات متحده، دو نهاد کلیدی در زمینه قانونگذاری ارزهای دیجیتال نقشآفرینی میکنن که شامل کمیسیون بورس و اوراق بهادار (SEC) و کمیسیون معاملات آتی کالا (CFTC) هست. هر دو نهاد در تلاشن تا چارچوبی نظارتی برای این حوزه نوظهور ایجاد کنن، اما هنوز تا رسیدن به یک روش واحد و جامع فاصله زیادی وجود داره.
2. اتحادیه اروپا
اگرچه تو بیشتر کشورهای عضو اتحادیه اروپا، استفاده از ارز دیجیتال به عنوان یک روش پرداخت قانونی تلقی میشه، اما تو سالهای گذشته، اتحادیه اروپا برای مقابله با چالشهای جدیدی مثل پولشویی، قوانین جدیدی رو برای این حوزه وضع کرده.
قوانین ارز دیجیتال که شامل مواردی مثل احراز هویت مشتریان (KYC) و مبارزه با پولشویی (AML) هست، برای افزایش شفافیت و نظارت در معاملات ارز دیجیتال طراحی شده.
در سپتامبر سال 2021، اتحادیه اروپا قوانین جدیدی به نام (Mica) برای نظمبخشی به بازار ارز دیجیتال ارائه داد. هدف این قوانین، افزایش امنیت و شفافیت تو این بازار و همچنین حمایت از حقوق مصرفکنندگان است.
در آوریل سال 2023، پارلمان اروپا هم قوانین جدیدی رو تصویب کرد که بر اساس اون، برخی از ارائهدهندگان خدمات رمزارز باید مجوز فعالیت دریافت کنن. این قوانین برای ردیابی بهتر رمزارزهای مورد استفاده در فعالیتهای غیرقانونی وضع شده.
3. کانادا
کانادا از کشور هاییه که تونست به خوبی ارزهای دیجیتال رو تو دنیای مالی خودش بپذیره. از سال ۲۰۱۷، در جهت نظمبخشی به این حوزه،گام های بلندی برداشته شده و شاهد پیشرفتهای چشمگیری در این زمینه بودهایم.
ارزهای دیجیتال در کانادا به عنوان داراییهای سرمایهگذاری شناخته میشن و مشمول مقرراتی مثل داراییها دیگه هستن. صرافیهای فعال تو این حوزه هم وظیفه دارن قوانین و الزامات مربوطه را رعایت کنن.
دولت کانادا در حال بررسی و تدوین قوانین جامعتر و دقیقتر برای حوزه ارزهای دیجیتال هست. این قوانین جدید، به احتمال زیاد، مواردی مثل توسعه و انتشار ارزهای دیجیتال ملی، ایجاد چارچوبهای نظارتی برای استفاده از این رمزارزها و همچنین، ارتقای سطح امنیت و حفاظت از فعالان این حوزه رو شامل میشه.
کانادا با فراهم کردن محیطی نسبتاً مثبت و انعطافپذیر، برای فعالیت در زمینه ارزهای دیجیتال بستر خوبی ایجاد کرده. این روش، کانادا را به مقصدی جذاب برای شرکتها و فعالان این حوزه تبدیل کرده.
بیشتر بخوانید: نرخ بهره تمام کشورها
4. چین
چین از کشورهایی هست که با به کار گرفتن روش سختگیرانه، قوانین و مقرراتی محدودکننده رو برای رمز ارزها وضع کرده. تو این کشور، رمز ارزها به عنوان ارز رسمی به رسمیت شناخته نشده و دولت، اونا رو نوعی کالای مجازی تلقی میکنه.
تو این کشور اولین قدم برای اعمال محدودیت بر ارزهای دیجیتال در سال ۲۰۱۳ برداشته شد، وقتی که موسسات مالی از رسیدگی به معاملات بیتکوین منع شدن و در سال ۲۰۱۷، بانک مرکزی چین (PBoC) با قاطعیت بیشتری عمل کرد، کلا، معاملات رمزارز را ممنوع اعلام کرد. نگرانیهایی مثل ثبات مالی، پولشویی و کلاهبرداری، از جمله دلایل این تصمیم عنوان شد.
اما با وجود این ممنوعیت، چین همچنان یکی از بزرگترین مراکز استخراج ارز دیجیتال در جهانه( استخراج فرآیندیه که برای تأیید تراکنشها و ایجاد ارزهای دیجیتال جدید استفاده میشه). دولت چین در حال حاضر در حال توسعه ارز دیجیتال ملی خودش به نام (یوان دیجیتال) است. یوان دیجیتال یک ارز دیجیتال بانک مرکزی (CBDC) است که به وسیله دولت چین (PBOC) صادر میشه.
5. ژاپن
ژاپن در میان کشورهایی که از ارزهای دیجیتال استقبال کرده، جایگاهی ویژه داره. این کشور در سال ۲۰۱۷ با تصویب قانون خدمات داراییهای دیجیتال (DACA)، گامی مهم در جهت به رسمیت شناختن و قانونمند کردن این پدیده نوظهور برداشت.
DACA ارزهای دیجیتال رو به عنوان داراییهای دیجیتال تعریف میکنه و چارچوبی برای فعالیت ارائهدهندگان خدمات مرتبط با این حوزه، مثل صرافیها، ارائه میده. دریافت مجوز از وزارت دارایی ژاپن (MOF) بر اساس معیارهایی مثل سلامت مالی، مدیریت ریسک و امنیت اطلاعات، برای این دسته از فعالان الزامی است.
در راستای حفظ امنیت کاربران، صرافیهای ارز دیجیتال در ژاپن موظف به انجام اقداماتی مثل احراز هویت مشتریان، حفاظت از داراییهای دیجیتال و گزارش فعالیتهای مشکوک هستن. دولت ژاپن همچنین در سال ۲۰۱۹، تدابیری به کار گرفته که به مبارزه با پولشویی و تأمین مالی تروریسم در بستر ارزهای دیجیتال پرداخته.
ژاپن در عرصه بینالمللی هم با همکاری کشورهای دیگه در جهت توسعه مقررات مربوط به ارزهای دیجیتال قدم برداشته. حمایت این کشور از بیانیه مشترک گروه اقدام مالی (FATF) در سال ۲۰۱۸، نشاندهنده تعهد ژاپن به ایجاد یک محیط امن و پایدار برای تبادلات رمزنگاری است.
بیشتر بخوانید: میانگین سود فارکس
سخن پایانی
همانطور که در متن بالا هم بهش اشاره شد، وضعیت قوانین ارز دیجیتال در ایران و جهان، پیچیده و در حال دگرگونی هست و برای سرمایهگذاران و فعالان این حوزه یک سری چالش هایی رو به وجود آورده. به همین خاطر آگاهی از قوانین و مقررات مربوط به ارزهای دیجیتال، اعم از ایران و جهان، برای سرمایهگذاران و فعالان این حوزه اهمیت زیادی داره.
پس به خاطر مواضع قانونی و نظارتی متفاوت در هر کشور، پیشنهاد میشه تا قبل از هرگونه فعالیت یا سرمایهگذاری در ارزهای دیجیتال، به دقت قوانین مربوطه رو بررسی کنین و از منابع قانونی و معتبر استفاده کنین.
