نرخ بهره یک متغیر اقتصادیه که به عنوان یک نیروی محوری باعث پویایی بازار فارکس میشه. در حقیقت نرخ بهره نشون دهنده هزینه استقراض یا بازگشت سرمایه هست که به صورت درصد بیان میشه.
نرخ بهره (Interest Rates) چیست؟
نرخ بهره همون نرخ کلی وام در یک کشوره که با نرخ کلی در کل جهان ارتباط داره. نرخ بهره یک کشور مقدار تعیین شده ای هست که بانک های تجاری از یکدیگر وام می گیرن و یا بانک های تجاری ممکنه از بانک مرکزی وام بگیرن.
مهمترین نرخ بهره توسط بانک مرکزی تعیین میشه که بر نرخ های بهره دیگه در یک اقتصاد تأثیر می گذاره. بانک مرکزی اقتصادهای بزرگی مثل ایالات متحده، بریتانیا و چین بر نرخ بهره کشورهای در حال توسعه تأثیر می گذاره.
چونکه نرخهای بهره نقش اصلی رو در هزینهها ایفا میکنن، بانکهای مرکزی از اون برای تأثیرگذاری بر کل اقتصاد استفاده میکنن، چون تاثیر کاهنده دارن. اگه نرخ بیشتر بشه، هزینه افزایش یافته استقراض توسط بانکها به شرکتها و مصرفکنندگان منتقل میشه که سپس این مصرف کنندگان نرخ بهره افزایش یافته وام ها رو پرداخت می کنن و همین عامل هزینه ها رو محدود میکنه.
اگه نرخ بهره کم بشه، بازپرداخت وام ها راحت تر میشه و هزینه ها بالا میره. نرخ بهره به عنوان ابزاری برای کمک به کنترل تورم و تحریک رشد اقتصادی در دوره های رکود هم استفاده میشه.
انواع مختلف نرخ بهره
انواع مختلف نرخ های بهره از جمله واقعی، اسمی، موثر و سالانه توسط عوامل اقتصادی مهم از هم متمایز میشن.
نرخ بهره اسمی یا نرخ کوپن، قیمت واقعی هست که وام گیرندگان به وام دهندگان می پردازن، بدون اینکه هیچ عامل اقتصادی دیگه ای رو در نظر بگیرن!
نرخ بهره واقعی تورم رو محاسبه میکنه و قدرت خرید وام گیرنده رو نشون میده.
نرخ بهره موثر شامل تأثیر ترکیبسازی هست که در اون بهره اوراق سالانه پرداخت میشه، اما به صورت شش ماهه ترکیب میشه و بازده کلی رو بالا میبره.
نرخ بهره اسمی (Nominal Interest Rate)
نرخ بهره اسمی نرخ بهره اعلام شده اوراق قرضه یا وام هست که نشون دهنده قیمت واقعی پولی هست که وام گیرندگان برای استفاده از پول خودشون به وام دهندگان می پردازن. اگه نرخ اسمی وام 5 درصد باشه، وام گیرندگان می تونن انتظار داشته باشن به ازای هر 100 دلار وام باید 5 دلار سود پرداخت کنن. این نرخ اغلب به عنوان نرخ کوپن هم نامیده میشه.
نرخ بهره تعیین شده برای وام یا سرمایه گذاری بدون در نظر گرفتن تأثیر تورم در طول زمان محاسبه میشه. نرخ بهره اسمی معمولاً به صورت سالانه بیان میشه، مثل 5، 7، یا 10 درصد و نشان دهنده درصدی از مبلغ وام یا اصل سرمایه گذاری هست که باید به عنوان بهره در یک دوره خاص پرداخت بشه.
“در حوزه فارکس نرخ بهره تأثیر قابل توجهی بر ارزش ارز داره. بانک های مرکزی در کل دنیا نرخ بهره رو به عنوان ابزاری برای تنظیم رشد اقتصادی و کنترل تورم استفاده میکنن. درک رابطه چندوجهی بین نرخ بهره و بازار فارکس برای معاملهگران و سرمایهگذارانی که قصد سرمایه گذاری در این حوزه رو دارن، بسیار مهمه.”
شیرین سعیدی _ کارشناس تولید محتوا کنزا بروکر
نرخ بهره واقعی (Real Interest Rate)
نرخ بهره واقعی برخلاف نرخ اسمی تاثیر تورم رو هم دخیل میدونه تا به سرمایهگذاران اندازهگیری دقیقتری از قدرت خریدشون نشون بده. اگه اوراق مرکب سالانه بازده اسمی 6% و نرخ تورم آن 4% باشه، نرخ بهره واقعی در واقع تنها 2% هست.
نرخ های بهره واقعی برای تصمیم گیری های مالی آگاهانه به ویژه در زمینه سرمایه گذاری و وام بسیار مهم هست. موقع ارزیابی فرصتهای سرمایهگذاری یا ارزیابی هزینه استقراض برای درک تأثیر واقعی اقتصادی و چگونگی تأثیر تورم بر بازده سرمایهگذاری یا هزینه واقعی وام، ضروری هست که نرخ بهره واقعی رو در نظر بگیریم.
نرخ بهره موثر (Effective Interest Rate)
نرخ بهره موثر مفهوم ترکیب رو در نظر میگیره. مثلا، اگه اوراق قرضه سالانه 6% پرداخت کنه و به صورت شش ماهه ترکیب بشه، سرمایهگذاری که 1000 دلار در این اوراق قرار میده، 30 دلار سود پس از شش ماه اول (003/1000 دلار) و پس از شش ماه آینده 30.90 دلار سود دریافت میکنه. در این صورت نرخ اسمی 6 درصد و نرخ مؤثر 6.09 درصد هست.
نرخ بهره منفی (Negative Interest Rates)
وقتی که نرخ تورم از نرخ اسمی سرمایه گذاری بیشتر بشه، ممکنه نرخ بهره واقعی منفی بشه. مثلا، اگه نرخ تورم 4 درصد باشه، اوراق قرضه ای با نرخ اسمی 3 درصد نرخ بهره واقعی 1- درصد هست. مقایسه نرخ بهره واقعی و اسمی رو میشه با استفاده از این معادله محاسبه کرد:
RR = نرخ بهره اسمی – نرخ تورم
که در اون RR = نرخ بازده واقعی
نرخ بهره ساده (Simple Interest Rate)
اگه یک وام 300000 دلاری از بانک بگیرین و در قرارداد وام قید شده که نرخ سود وام 4٪ سود ساده هست، به این معنی هست که باید مبلغ اصلی وام برابر با $300,000 + (4% x $300,000) = $300,000 + $12,000 = $312,000 است.
فرمول سود ساده سالانه عبارت است از:
سود ساده = اصل x نرخ بهره x زمان
نرخ بهره مرکب (Compound Interest Rate)
برخی از وام دهندگان روش بهره مرکب رو ترجیح میدن، یعنی وام گیرنده حتی سود بیشتری پرداخت میکنه. بهره مرکب که به ش سود بهره هم میگن، هم به اصل و هم به سود انباشته در دوره های قبلی اعمال میشه. بانک فرض میکنه که در پایان سال اول وام گیرنده اصل و بهره آن سال رو بدهکار است. بانک همچنین فرض می کنه که در پایان سال دوم، وام گیرنده اصل سرمایه به اضافه سود سال اول به اضافه بهره سود سال اول رو بدهکار هست.
برای محاسبه بهره مرکب از فرمول زیر استفاده می شود:
بهره مرکب = p x [(1 + interest rate)n − 1]
که در اون:
p = اصل
n = تعداد دوره های ترکیبی است.
نرخ بهره چگونه تعیین می شود؟
نرخ بهره توسط بانک ها و بر اساس عوامل متعددی از جمله وضعیت اقتصادی تعیین میشه. بانک مرکزی یک کشور نرخ بهره رو تعیین میکنه که هر بانک از اون برای تعیین محدوده APR خودش استفاده میکنه.
وقتی که بانک مرکزی نرخ بهره رو در سطح بالایی تعیین میکنه، هزینه بدهی بیشتر میشه. وقتی هزینه بدهی بالا باشه، مردم از قرض گرفتن منصرف میشن و تقاضای مصرف کنندگان کم میشه. تورم نرخ بهره رو بالا میبره.
نرخ بهره چگونه بر نرخ ارز تاثیر می گذارد؟
نرخ بهره بر ارزش معاملات در بازار فارکس تأثیر می گذاره، چون تغییرات نرخ مستقیماً بر تقاضای ارز تأثیر می گذاره. چون نرخ بهره معیاری برای میزان بازدهی سرمایه گذاری ها و پس انداز های خاص هست. به خاطر جذابیت نسبی نرخ بهره سرمایه گذاران ممکنه بخوان سرمایه خودشون رو به داخل یا خارج از یک کشور منتقل کنن که بر عرضه و تقاضا برای یک ارز خاص تأثیر داره.
با این حال تأثیر تغییرات نرخ بهره بر فارکس تضمین شده نیست و به عوامل مختلفی مثل درک قدرت و ثبات آینده اقتصاد بستگی داره. چون که نرخ ارز به عرضه و تقاضای یک ارز خاص بستگی داره، همه عواملی که بر هر یک از این موارد تأثیر میگذارن بر ارزش پول هم تأثیر دارن.
تقاضا برای فارکس زمانی که نرخ بهره افزایش می یابد
وقتی که نرخ بهره بیشتر میشه، میتونین به میزان بازدهی بهتری در سپرده های پس انداز وام دهی یا اوراق قرضه دولتی و شرکتی دست پیدا کنین. از نظر تئوری پول از ارزهای موجود در اقتصادهایی با فرصتهای سرمایهگذاری نه چندان مطلوب به ارزهایی با چشمانداز بهتر حرکت میکنه و بر نرخ ارز اونا تأثیر مثبت داره.
جریان پول باعث افزایش تقاضا برای ارز ترجیحی میشه در حالی که ارزهایی که تقاضای کمتری دارن، کاهش پیدا میکنن. این روند بر نرخ ارز تأثیر منفی داره.
تقاضا برای فارکس زمانی که نرخ بهره کاهش می یابد
وقتی که نرخ بهره کم میشه، سرمایه گذاران انتظار نرخ بازده کمتری برای سپرده های پس انداز، وام یا اوراق قرضه دولتی و شرکتی خودشون دارن. از نظر تئوری سرمایه گذاران ممکنه فرصت های بهتری رو در جای دیگه پیدا کنن.
در این صورت تقاضا برای اون ارز کم میشه، چون جریان سرمایه گذاری به سمت مقاصد جذاب تر منحرف میشه و این موضوع باعث کاهش نرخ ارز اون کشور میشه. همچنین عرضه ارز داخلی در بازارهای فارکس رو بیشتر کرده و قیمت ارز رو کاهش میده.
تاثیر نرخ بهره بر بازار فارکس
نرخ بهره مستقیماً بر تراکنشهای فارکس تأثیر نداره، اما میتونه بر تأثیرات ثانویه پیرامون ارزها مثل افزایش نوسانات فارکس تأثیر بگذاره. هر تریدری موقع اجرای معاملات باید بتونه نرخ بهره رو هم در نظر بگیره. تریدرها باید بتونن از ابعاد مختلف نرخ بهره رو بررسی کنن.
نوسانات فارکس
با افزایش عدم اطمینان در مورد سیاست های بانک مرکزی در کل جهان، نرخ بهره بالا باعث افزایش نوسانات ارز میشه. افزایش نوسانات تأثیر قابل توجهی بر شرکت ها و مشاغل درگیر در معاملات بین المللی داره چون این مشاغل باید در تصمیم گیری های خودشون نرخ ارز و نوسانات متغیر نرخ ارز رو در نظر بگیرن.
قابلیت پیش بینی کمتر
با افزایش نوسانات فارکس قابلیت پیش بینی بازار فارکس کم میشه. نرخ بهره بالا به روشهای غیرقابل پیشبینی بازار فارکس رو تحت تأثیر قرار میدن و حرکتهای آتی فارکس رو برای شرکتها و کسبوکارها دشوار میکنن. همین موضوع مشکلاتی رو برای شرکت ها و مشاغل فعال در بازارهای بین المللی ایجاد میکنه، چون نوسانات فارکس در صورت نداشتن مدیریت صحیح، یک سری مشکلات سودآوری قابل توجهی رو به وجود میاره.
بنابراین نرخ بهره بالاتر و افزایش نوسانات فارکس میتونه چالش مهمی برای شرکت های بین المللی باشه که در معرض چندین ارز جهانی قرار دارن. اونا نه تنها باید تغییر نرخ ارز رو موقع تصمیم گیری های خودشون در نظر بگیرن، بلکه باید افزایش نوسانات و غیرقابل پیش بینی بودن بازار رو هم مد نظر داشته باشن.
هزینه هجینگ یا پوشش ریسک ارز
نرخ بهره بالا باعث افزایش هزینه هجینگ ارز میشه، در حالی که با تغییر نرخهای بهره و نرخ ارز، سرمایهگذاران و شرکتها تمایل دارن برای جبران افزایش نوسانات، قراردادهای هجینگ خودشون رو افزایش بدن. اگرچه ریسک نرخ بهره در یک سواپ ارز در یک سوی محیط نرخ بهره افزایشی ممکنه منفی باشه، اما تاثیرات اون نسبت به نرخ بهره سواپ چندان قابل توجه نیست.
در کل میشه گفت ورود به قراردادهای سوآپ جدید برای اهداف هجینگ دشوارتر و پرهزینه تر هست. در نتیجه، قراردادهای سوآپ به خاطر افزایش ریسک طرف مقابل و عوامل دیگه، ناشی از عدم اطمینان عمومی پر هزینه تر میشن.
استراتژی های جدید هجینگ
با بیشتر شدن نرخ بهره و پر هزینه شدن هجینگ، فعالان بازار مجبور میشن استراتژی های هجینگ خودشون رو بر این اساس تنظیم کنن که شامل ارزیابی مجدد هست تا ابزار هجینگ مناسب موقعیت اونا مشخص بشه و مطمئن بشن که استراتژی هجینگ اونا با مشخصات ریسک ارزی خاص اونا مطابقت داره.
بیشتر بدانید: الگوی QM در فارکس چیست؟
منحنی بازده
نرخ بهره بالاتر میتونه بر شکل منحنی بازدهی هم تأثیر بگذاره که نشون دهنده رابطه بین نرخ های بهره در سررسیدهای مختلف یک دارایی هست. وقتی نرخ بهره بیشتر بشه، منحنی بازده به سمت شیب تند میره، به این معنی که داراییهایی با سررسید کوتاهتر بازدهی بالاتری نسبت به داراییهایی با سررسید طولانیتر دارن. همین موضوع میتونه باعث تغییرات در شرایط بازار بشه و بر نحوه تصمیم گیری سرمایه گذاران برای تامین مالی تاثیر بگذاره و سرمایه گذاری کوتاه مدت به سرمایه گذاری بلندمدت تبدیل کنه.
کاهش نقدینگی
واضح هست که نرخ بهره بالا تأثیر قابل توجهی بر بازارهای فارکس، شرکت های بین المللی و شرکت کنندگان بازارهای مالی داره. در نتیجه نقدینگی در بازارهای پر استرس فارکس میتونه به شدت کم بشه و شرکتها باید از جو متغییر آگاه باشن تا به نحو احسنت بتونن ریسک های بازار فارکس رو مدیریت کنن.
بیشتر بدانید: استراتژی ریسک فری
نتیجه گیری
نرخ بهره هزینه قرض گرفتن پول یا بازگشت سرمایه هست که به صورت درصد بیان میشه. در زمینه بازار فارکس نرخ بهره نقش مهمی در تأثیرگذاری بر ارزش ارز ایفا میکنه. بانک های مرکزی از نرخ بهره به عنوان ابزاری برای کنترل تورم و تحریک یا کاهش رشد اقتصادی استفاده می کنن. وقتی که کشوری نرخ بهره خودش رو بالا ببره، باعث جذب سرمایه خارجی میشه که به دنبال بازدهی بالاتر هست و در نتیجه ارزش پول کشور بیشتر میشه.
در مقابل کاهش نرخ بهره ممکنه باعث کاهش ارزش پول ملی بشه، چون سرمایه گذاران به دنبال بازدهی بیشتر در کشورهای دیگه بشن. درک پویایی نرخ بهره برای کاربران بازار فارکس ضروری هست تا تصمیمات آگاهانه بگیرن و ریسک های بازار رو به طور موثر مدیریت کنن.
